Vindorka

Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Eurelectric, samtök rafiðnaðarins í Evrópu, birta árlega greiningarskýrslu sína Power Barometer þann 30. september n.k. og efna þá til kynningarfundar í Brussel þar sem farið verður yfir helstu niðurstöður.  Fjöldi framsögumanna og kvenna úr orkugeiranum, frá Evrópusambandinu og víðar taka þátt í fundinum. Samorka er aðili að Eurelectric.

Power Barometer  kortleggur ár hvert eftirspurn eftir rafmagni í Evrópu, sveigjanleika í framboði, verð og nýjustu strauma í fjárfestingum. Skýrslan er lykilgagn fyrir stjórnmálamenn, leiðtoga í atvinnurekstri, sérfræðinga og fleiri því hún dregur upp skýra mynd af orkukerfi álfunnar, hvernig það er að þróast og hvar brýnast er að grípa til aðgerða.

Skýrslan sem birt verður í lok september sýnir að grundvallarbreytingar hafa orðið í orkukerfi Evrópu og það hafi komið enn skýrar í ljós vegna þeirra miklu áhrifa sem átökin í Mið-Austurlöndin og lokun Hormuz-sunds hafa haft á alþjóðlega orkumarkaði.

Eurelectric bendir á að verð á gasi hafi  hækkað um 41% en engu að síður lækkaði orkuverð í heild um níu prósent að meðaltali að því fram kemur í fréttatilkynningu. Rafmagnsorkukerfi sem treysta á hreina og fjölbreytta orkugjafa gátu tekist á við öldurótið í alþjóðamálum en það sama verður ekki sagt um markaði með jarðefnaeldsneyti að mati Eurelectric.

Þess ber líka að geta að Jón Gunnarsson greinandi hjá Samorku skrifaði athyglsverða grein í sumarblað Vísbendingar um áhrif átakanna og orkuöryggi Íslands Hann ræddi einnig það viðfangsefni í hlaðvarpinu Lífæðar landsins í sumar. Hlekkir á greinina og á þáttinn eru neðst í fréttinni.

Þegar mikil uppbygging á sér stað í endurnýjanlegum orkugjöfum þarf hinsvegar að tryggja að svigrúm sé fyrir þann vöxt. Góðu fréttirnar eru að lausnir eru fyrir hendi til að takast á við þær áskoranir og greint verður nánar frá þeim á kynningarfundi Eurelectric um Power Barometer 2026 skýrsluna þann 30. september í höfuðstöðvum samtakanna í Brussel.

Fundurinn er frá kl. 14-17:30 að staðartíma eða kl. 12-15:30 að íslenskum tíma og samhliða honum er einnig haldin móttaka fyrir gesti. Hægt er að skrá sig á fundinn og lesa meira um Power Barometer með því að ýta á hlekkinn hér að neðan. Þátttökugjald er frá 40 til 85 Evrur.

Meira um Power Barometer og skráning á fundinn þann 30.9 í Brussel

https://www.eurelectric.org/events/power-barometer-2026/: Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Hvaða áhrif hafa átökin og óvissan í Hormússundi á Ísland? Þáttur í hlaðvarpi Samorku, lífæðar landsins.

https://samorka.is/lifaedar-landsins-orkan-i-efnahagsljosi/: Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Greinin eftir Jón Gunnarsson greinanda hjá Samorku sem birtist í Vísbendingu.

https://visbending.is/greinar/islensk-orka-i-althjodlegu-samhengi-avinningur-sem-maelist-i-milljordum/: Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

ESB setur rafvæðingu á oddinn í nýrri aðgerðaáætlun

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur birt „Aðgerðaáætlun um rafvæðingu“ (Electrification Action Plan) þar sem stefnan hefur verið sett á að auka hlut raforku í endanlegri orkunotkun ESB úr um 23% í dag í 46% árið 2040. Hraða þurfi rafvæðingu í orkufrekum geirum samfélagsins, s.s. iðnaði, samgöngum og byggingum. Markmiðið er ekki bindandi en sýnir þó glögglega framtíðarsýn ESB og verður hluti af vinnu við heildar stefnumótun um orkukerfi sambandsins á komandi áratug. (Energy Union Package.)

Aðildarríki ESB hafa mörg hver mjög verið háð innfluttu jarðefnaeldsneyti en náíst 2040 markmiðið um rafvæðingu telur framkvæmdastjórnin að hægt sé að lækka kostnað við þann innflutning um 260 milljarða Evra árlega.  Rafvæðing hafi líka í för með sér verulegan ávinning fyrir efnahagslíf ESB-ríkjanna, bæði fyrirtæki og einstaklinga, með lægra orkuverði, aukinni samkeppnishæfni, meira orkuöryggi og áfallaþoli. Þá sé hægt að minnka kolefnislosun verulega. Lykilatriði sé að gera raforku samkeppnishæfari í verði gagnvart gasi, m.a. með því að lækka skatta og gjöld á raforku, rafbíla og tækni sem notar rafmagn. Raforka eigi ekki að bera hlutfallslega meiri álögur en jarðefnaeldsneyti. Þá hyggst Evrópusambandið einnig smátt og smátt hætta niðurgreiðslum á  jarðefnaeldsneyti, t.d. á gasi, en þær hafa verið umtalsverðar.

„Besta leiðin til að gera Evrópu minna háða jarðefnaeldsneyti er að knýja efnahagslíf okkar áfram með rafmagni úr okkar eigin hreinu orkugjöfum  Við leggjum þessa vegna til að Evrópa verði fyrsta rafmagnsknúna heimsálfan,“ er haft eftir Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í fréttatilkynningu. Meðal þessara orkulinda er jarðhiti og um hann er fjallað í aðgerðaáætluninni Framkvæmdastjórnin skilgreinir jarðhita sem vannýtta auðlind sem gæti, með réttu regluverki, staðið undir að minnsta kosti 10% af raforkuþörf Evrópu og 25% af hita- og kæliþörf. Íslensk orkufyrirtæki eru í fararbroddi í nýtingu jarðhita sem leggur til um 30% af því rafmagni sem framleitt er hér á landi, auk þess að hita upp íslensk heimili og fyrirtæki.  Þessi áhersla gæti því falið í sér sóknarfæri í Evrópu fyrir íslenska orkugeirann og almennt að auka rafvæðingu með endurnýjanlegum orkugjöfum þar sem Íslendingar eru á heimavelli.

Aðgerðaáætlun ESB um rafvæðingu er umfangsmikil og fjallar einnig um nauðsyn þess að auka sveigjanleika og flutningsgetu raforkukerfisins. Þannig þurfi t.d. að stytta bið eftir því að tengjast flutningskerfinu auk þess að ráðast í fleiri úrbætur.

Hlekkur á fréttatilkynningu Framkvæmdastjórnarinnar er hér að neðan þar sem einnig er hægt að nálgast frekari upplýsingar.

Commission boosts Europe’s competitiveness, decarbonisation and independence: ESB setur rafvæðingu á oddinn í nýrri aðgerðaáætlun

ESB opnar samráðsgátt um ramma fyrir endurnýjanlega orku eftir 2030

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur hleypt af stokkunum samráðsferli til að móta lagaramma ESB fyrir endurnýjanlega orku á næsta áratug þessarar aldar.  „Renewable energy framework post-2030.“ Markmiðið er að Evrópa haldi sínu striki í að ná loftslagsmarkmiðum en tryggja einnig samkeppnishæfni álfunnar, orkuöryggi og sjálfbærni.

Stefnan er að sú að þessi löggjafartillaga framkvæmdastjórnarinnar verði afgreidd fyrir árslok. Við gerð tillögunnar vill framkvæmdastjórnin nýta sér það sem haghafar og almenningur leggur af mörkum í samráðinu. ESB segir að tilgangurinn með lagarammanum um endurnýjanlega orku á næsta áratug, eftir 2030, sé að tryggja áreiðanlegt framboð af orku sem framleidd er  í Evrópu á viðráðanlegu verði fyrir almenning og fyrirtæki. Í kynningu á samráðsgáttinni er lögð áhersla á að endurnýjanlegir orkugjafar verði liður í því að ná markmiðum ESB um að árið 2040 verði búið að minnka losun gróðurhúsalofttegunda innan sambandsins um 90% miðað við losun árið 1990. Þetta þurfi að gera með hagkvæmum og sjálfbærum hætti. Þegar litið er á samsetningu orkugjafa innan ESB (energy mix) hefur hlutur endurnýjanlegra orkulinda tvöfaldast á undanförnum 13 árum og var 25,4% árið 2024. Þetta þýðir þó líka að hraða þarf þróuninni í þessum geira og auka t.d. mjög notkun hreinnar orku í flutningum, hitun og kælingu.

Framkvæmdastjórn ESB hvetur haghafa og almenning til að senda innlegg í þessa samráðsgátt. Annars vegar er kallað eftir gögnum og upplýsingum eða „call for evidence“ og er sú gátt opin til 16. apríl n.k. Almenn samráðsgátt eða „Public Consultation“ er opin til 12. júní n.k. Þessi framtíðarstefnumótun ESB um lagaumhverfi, reglur og fleira mun á efa snerta hagsmuni íslenska orku- og geirans með margvíslegum hætti enda eru allar okkar orkulindir endurnýjanlegar. Og frá gildistöku samningsins um Evrópska efnahagssvæðið hafa löggjöf og reglur ESB að verulegu leyti mótað starfsumhverfi orku- og veitufyrirtækja hér á landi. Það er því þess virði að kynna sér málið nánar, sjá hvað framtíðin kann að bera í skauti sér og leitast við að hafa áhrif á hvernig hún lítur út, með því að koma að sjónarmiðum okkar í þessa samráðsgátt.

Sjá hér hlekk á samráðsgátt framkvæmdastjórnar ESB með margvíslegum fleiri upplýsingum.

https://energy.ec.europa.eu/news/renewable-energy-framework-post-2030-consultations-launched-2026-03-20_en: ESB opnar samráðsgátt um ramma fyrir endurnýjanlega orku eftir 2030

Þýskaland í forystu í nýrri vindorku í Evrópu

Þýskaland bar höfuð og herðar yfir önnur Evrópulönd í fyrra í uppbyggingu vindorku. Þýsk orkufyrirtæki bættu þannig við 5.7 GW af uppsettu vindorkuafli árið 2025. Lang mest af þessari aukningu, eða um 91%, var á landi. Þetta er hátt í þriðjungur af allri nýrri vindorku í álfunni í fyrra sem nam 19.1 GW. Í öðru sæti var Tyrkland þar sem 2.1 GW af uppsettu vindorkuafli bættust við en Svíþjóð var síðan í þriðja sæti með 1.8 GW. Þessi gríðarlega uppbygging í Þýskalandi er sýnileg þegar ferðast er um landið, þar eru raðir af vindmyllum meðfram hraðbrautum og víðar.

Vindorkuver í löndum Evrópusambandsins framleiddu 465 terwattstundir (TWh) af rafmagni í fyrra sem er um 19% af eftirspurninni í ESB, samkvæmt samantekt Wind Europe. Samtals er uppsett afl vindorkuvera í Evrópu nú 304 GW, og þar af eru 265 GW á landi (onshore) en 39 GW á hafi úti (offshore). Þetta er í takti við uppbygginguna í fyrra því langmest af nýju vindorkuafli i álfunni, eða um 90%, er í vindorkuverum á landi, 17,2 GW.

Stjórnvöld í Þýskalandi og í einstökum landshlutum hafa lagt mikla áherslu á að stytta og einfalda ferli leyfisveitinga. Það er ein skýringin á þessari miklu uppbyggingu vindorku í landinu en þetta hefur þó gengið misjafnlega eftir sambandsríkjum. Bygging meira en 2400 vindmylla var samþykkt í Þýskalandi árið 2024 með 14 GW af uppsettu afl yrðu þær allar reistar. Í sumum sambandsríkjum hefur tekið minna en eitt ár að veita leyfi fyrir nýjum vindorkuverkefnum en í öðrum hefur tekið 3-4 ár að ljúka þessu leyfisveitingaferli.

Allt útlit er fyrir áframhaldandi mikla uppbyggingu vindorku í Evrópu. Í fyrra voru þannig teknar lokaákvarðanir um fjárfestingar upp á 45 milljarða evra, til að fjármagna 20.9 GW af nýju vindorkuafli, að því fram kemur í samantekt Wind Europe sem Samorka er aðili að. Hér á landi er Landsvirkjun á fullri ferð að reisa vindorkuver sem kennt er við Vaðöldu. Önnur orkufyrirtæki og aðilar eru síðan með vindorkuverkefni í undirbúningi víða um landið.

Ráðherra setur vindorkukost í nýtingarflokk

Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis, orku- og loftslagsráðherra hefur lagt til að færa fyrirhugaða vindorkuvirkjun í Garpsdal í Reykhólahreppi yfir í nýtingarflokk rammaáætlunar úr biðflokki. Þar með breytir hann tillögu verkefnisstjórnar verndar- og orkunýtingaráætlunar sem lagði til við ráðherra í maí s.l. að allir 10 vindorkukostirnir í 5. áfanga rammaáætlunar færu í biðflokk.

Ráðherra rökstyður ákvörðun sína með því að virkjanakosturinn í Garpsdal hafi fengið jákvæðari umsögn frá faghópum rammaáætlunarinnar en aðrir kostir, bæði hvað varðar áhrif á náttúru og samfélag. Meiri sátt virðist ríkja um Garpsdalinn í nærsamfélaginu en um aðra vindorkukosti að því fram kemur í fréttatilkynningu ráðuneytisins.

Ásýnd á vindorkugarðinn, séð frá Saurbæ

„Við tökum eitt skref í einu í vindorkunni og gefum ekki grænt ljós á frekari framkvæmdir fyrr en skýr rammi og lagaumgjörð liggur fyrir. Þar verður lögð áhersla á að verja náttúruverðmætin sem við eigum hérna saman og tryggja sátt og samstöðu í nærsamfélaginu,“ segir Jóhann Páll í fréttatilkynningunni.

Ráðherrann  stefnir á að leggja fram þingsályktunartillögu um breytta flokkun Garpsdals samhliða kynningu á vindorkustefnu og breyttri lagaumgjörð um vindorkunýtingu á næsta löggjafarþingi. Aðrir vindorkukostir í tillögum verkefnisstjórnarinnar muni fá áframhaldandi umfjöllun hjá nýrri verkefnisstjórn rammaáætlunar sem skipuð var 12. júní sl.

Vindorkulundurinn sem áformaður er í Garpsdal er í þróun af EM Orku og var það af þeim sem óskað var eftir mati á virkjunarkostinum. Gert er ráð fyrir 21 4,2 MW vindmyllum með 88MW heildarafl. Svæðið sem rannsakað var eru 3,67km2 og af því er búist við að 0.12km2 muni raksast vegna framkvæmdanna. Hljóti tillaga ráðherra brautargengi á alþingi er þetta þriðji vindorkukosturinn í nýtingarflokki rammaáætlunar en fyrir eru Búrfellslundur, nú nefndur Vaðölduver, og Blöndulundur.

Vaðölduver verður fyrsta stóra vindorkuverið hér á landi. Reisa á 28 vindmyllur með uppsettu afli upp á 120 MW. Helmingur þeirra verður gangsettur haustið 2026 og reiknað er með að Vaðölduver verði komið í fullan rekstur fyrir lok árs 2027.

Vaðölduver verður til

Hingað til hafa jarðvarmi og vatnsafl verið meginuppsprettur raforkuframleiðslu á Íslandi. Nú er breyting fram undan, því Vaðölduver Landsvirkjunar – fyrsta vindorkuver landsins – er komið á framkvæmda- eða rekstrarstig.

Að mörgu er að huga þegar hafist er handa við að byggja eitthvað alveg nýtt og í þættinum fáum við að heyra meira um ferlið, undirbúning og upphaf framkvæmda, auk þess sem hægt er að sjá hvernig Vaðölduver kemur til með að líta út.

Gestur þáttarins er Sigurgeir Björn Geirsson, yfirverkefnisstjóri Vaðölduvers hjá Landsvirkjun. Umsjón þáttarins er í höndum Lovísu Árnadóttur, upplýsingafulltrúa Samorku.

Hægt er að horfa á þáttinn á Spotify og Vimeo, en áfram verður hægt að hlusta með hefðbundnum hætti á hlaðvarpsveitum.

Ísland sett í alþjóðlegt samhengi orkumála á uppfærðum vef

Fjölmennt var á fundi sem Samtök iðnaðarins, Samorka, Landsvirkjun, EFLA og Grænvangur stóðu fyrir í morgun í Kaldalóni í Hörpu þar sem kynntar voru nýjar upplýsingar á vefnum Orkuskipti.is. 

Á fundinum kom meðal annars fram eftirfarandi:

  • Ísland flytur inn olíu fyrir um 160 milljarða króna á ári og því til mikils að vinna að ná fram þriðju orkuskiptunum.
  • Ísland er í 22. sæti yfir orkuframleiðslu á mann af þeim 157 ríkjum heims sem eru með yfir 100.000 íbúa. Við stöndum þó fremst þegar kemur að framleiðslu á endurnýjanlegri orku á mann.
  • Orkunotkun á mann á Íslandi er sú 10. mesta í heiminum, við sitjum þar á milli Kanada og Bandaríkjanna en notum ekki mikið meiri orku á höfðatölu en til dæmis Noregur og Svíþjóð. Orkunotkun heimilanna er þó meiri en á hinum Norðurlöndunum.
  • Vegna landslags og legu Íslands eru vatnsafl, jarðvarmi og vindorka á landi hagkvæmir kostir hérlendis.

Þóra Arnórsdóttir, forstöðumaður samskipta og upplýsingamiðlunar hjá Landsvirkjun, var fundarstjóri. Fundurinn hófst á samtali Þóru við Sigurð Hannesson, framkvæmdastjóra SI, sem fór yfir hvers vegna væri verið að setja Ísland í alþjóðlegt samhengi og hvað hefði breyst frá því vefurinn var opnaður árið 2022 sem kalli á uppfærðar upplýsingar. 

Haukur Ásberg Hilmarsson, sérfræðingur í viðskiptagreiningu og þróun markaða hjá Landsvirkjun og Ágústa Loftsdóttir, sérfræðingur í orkumálaráðgjöf hjá EFLU, fóru yfir vefinn og greindu frá því hvaða nýju upplýsingar væru þar að finna og á hverju þær byggi. 

Þá var efnt til umræðu með eftirtöldum þátttakendum: Guðmundur Þorbjörnsson, forstöðumaður viðskiptaþróunar og nýsköpunar hjá EFLU, Sigríður Mogensen, sviðsstjóri iðnaðar- og hugverkasviðs Samtaka iðnaðarins, Hörður Arnarson forstjóri Landsvirkjunar, og Finnur Beck, framkvæmdastjóri Samorku.

Hér má sjá upptöku af fundinum.

Ágústa frá EFLU og Haukur frá Landsvirkjun kynntu uppfærða vefinn
Finnur Beck framkvæmdastjóri Samorku
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar
Sigríður Mogensen, sviðsstjóri iðnaðar- og hugverkasviðs hjá SI
Þóra Arnórsdóttir, forstöðumaður samskipta og upplýsingamiðlunar hjá Landsvirkjun, Guðmundur Þorbjörnsson, forstöðumaður viðskiptaþróunar og nýsköpunar hjá EFLU, Sigríður Mogensen, sviðsstjóri iðnaðar- og hugverkasviðs Samtaka iðnaðarins, Hörður Arnarson forstjóri Landsvirkjunar, og Finnur Beck, framkvæmdastjóri Samorku.

Fleiri myndir eru á Facebook síðu Samorku.

Umtalsverð fasteignagjöld sveitarfélaga af vindorkuverum 

Núverandi skattframkvæmd vegna fasteignagjalda gæti árlega skilað sveitarfélögum milljörðum í fasteignagjöld á líftíma vindorkuverkefna samkvæmt greiningu sem Deloitte hefur unnið fyrir Samorku, samtök orku- og veitufyrirtækja.  

Deloitte áætlar að fasteignagjöld til sveitarfélags vegna 100 MW vindorkuvers yfir 25 ára tímabil gætu numið 1,6 – 3,5 milljörðum króna. Áætluð fasteignagjöld til sveitarfélags vegna 100 MW vindorkuverks gætu numið 65-139 milljónir króna á ári. Fjárhæðarbilið helgast af því að reglur um fasteignaskatta leiða til mismunandi álagningar gagnvart ólíkum tegundum vindmylla.   

Í skýrslu Deloitte er í fjórum mismunandi dæmum áætluð árleg fasteignagjöld á hvert MW og eru þau á bilinu 700 þúsund – 1,4 milljónir króna, eftir mismundi stærð og umfangi vindmyllu 

„Greining Deloitte dregur fram að núverandi kerfi fasteignagjalda virkar, skilar fasteignagjöldum til sveitarfélaga og mun skila umtalsverðum fjárhæðum. Það er enda eðlilegt að sveitarfélag hafi efnahagslegan ávinning af framkvæmdum og grænni orkuvinnslu innan marka þeirra,“ segir Finnur Beck, framkvæmdastjóri Samorku.  

„Niðurstaða Deloitte undirstrikar enn fremur að ekki er ástæða til að láta vinnu stjórnvalda varðandi  fasteignagjöld eða jöfnunarsjóð sveitarfélaga tefja fyrir grænum orkuverkefnum þar sem fyrirtæki telja grundvöll fyrir byggingu þeirra og sveitarfélag hafa hug á uppbyggingu.“ 

„Umræða um tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga á ekki að standa í vegi fyrir stjórnsýslumeðferð og leyfisveitingum vegna vindorkuverkefna. Það er hins vegar eðlilegt að ríki og sveitarfélög, lýðræðislega kjörnir fulltrúar, eigi og leiði samtalið um fjármögnun sveitarfélaga til lykta án þess að það hafi neikvæð áhrif á uppbyggingu grænnar orkuvinnslu.“ 

Samantekt Deloitte má nálgast hér fyrir neðan.

24-10-08 Samorka – Fasteignaskattar_LokaDownload

Í samkeppni um vindinn

Framtíðarsýnin er samfélag knúið áfram af 100% grænni orku. Jafnt og öruggt aðgengi allra að orku á samkeppnishæfu verði á virkum orkumarkaði. Snjallt og sveigjanlegt orkukerfi þar sem engu er sóað. Þetta er bara brot af þeirri framtíðarsýn sem birtist okkur í Orkustefnu til ársins 2050. Hún er skýr, falleg og óumdeild. Leiðin þangað er hins vegar ekki bein og breið og fjölmörg mál sem þarf að leysa úr á vettvangi stjórnmála og stjórnsýslu á næstu árum. Mikil og snörp umræða hefur verið um vindorku undanfarnar vikur í tengslum við virkjunarleyfi Landsvirkjunar fyrir Búrfellslund og áform um uppbyggingu í vindorku víðar um land. Mörgum vex í augum hvaða áhrif vindorkuver munu hafa á náttúru og umhverfi á meðan aðrir hafa áhyggjur af því að erlendir aðilar komi að orkuframleiðslu á Íslandi, enn aðrir hafa áhyggjur af tekjuskiptingu ríkis og sveitarfélaga og er þá bara það helsta talið til. Þetta eru verkefni sem þarf að ræða og leysa.

Mikilvæg skref hafa nú þegar verið stigin. Nýsamþykkt Landsskipulagsstefna fyrir árin 2024-2038 leggur áherslu á orkuskiptin, kolefnishlutleysi, uppbyggingu í grænni orku og þar með talið nýtingu vindorku. Við afgreiðslu Landsskipulagsstefnu á Alþingi greiddu 45 þingmenn henni atkvæði og enginn sagði „nei“. Stjórnvöld hafa sett markmið og undirgengist skuldbindingar um kolefnishlutleysi og jarðefnaeldsneytislaust Ísland. Alþingi mun á haustmánuðum taka til meðferðar í annað sinn þingsályktunartillögu um stefnu stjórnvalda um uppbyggingu vindorku á Íslandi. Í raun má segja að Alþingi, stjórnsýslan, atvinnuvegir landsins og almenningur allur sé á fleygiferð í átt að kolefnishlutleysi – rétt eins og aðrar þjóðir í kringum okkur.

Græna byltingin

Það er vel þekkt staðreynd að virk samkeppni skilar sér í lægra verði og betri þjónustu. Virk samkeppni er einnig lykilforsenda nýsköpunar og hagvaxtar. Græna byltingin í Evrópu er keyrð áfram í öflugu markaðshagkerfi þar sem kraftar samkeppninnar fá að njóta sín. Nýjum lausnum og leiðum við orkuöflun og orkunýtni fleygir enda fram víðast hvar. Meginstef grænu byltingarinnar er að Evrópa verði alfarið knúin grænni orku og virk samkeppni á raforkumarkaði tryggi hag neytenda og samkeppnishæfni álfunnar – rétt eins og framtíðarsýnin fyrir Ísland árið 2050 birtist okkur.

Í nýútgefnum Raforkuvísum Orkustofnunar eru birtar tölur um áætlaðar fjárfestingar raforkugeirans fyrir árin 2024 – 2028. Þar kemur fram að heildarfjárfestingar fyrir þetta tímabil eru um 500 milljarðar.

Það er því full ástæða til að sjá það sem fagnaðarefni að bæði innlendir og erlendir aðilar séu tilbúnir að koma að orkuframleiðslu hér á landi á næstu árum og áratugum. Orkan sem verður framleidd mun svo nýtast til að mæta framtíðarorkuþörf þjóðarinnar, bæði heimila landsins, fyrirtækja og iðnaðar.

Það er engin ástæða til að ætla annað en að aukin samkeppni á orkumarkaði, þ.m.t. með innkomu erlendra aðila í orkuframleiðslu, muni ekki skila sér til allra þeirra fyrirtækja og neytenda sem þurfa á rafmagni að halda, dag frá degi. Rétt eins og kröftug samkeppni hefur leitt af sér nýjungar og lækkað vöruverð á öðrum mörkuðum – mun væntanlega það sama gerast á þessum markaði.

Hvað með vind á hafi?

Í umræðunni eru hugmyndir um fjölda annarra orkukosta og möguleika til orkuöflunar og orkunýtni, bæði hér heima og erlendis. Má þar nefna birtuorku, vindorku á hafi, virkjun sjávarfalla og kjarnorku. Þá fleygir fram tækni í tengslum við rafhlöðulausnir og orkunýtni. Víða í Evrópu er mikil uppbygging og þróun í gangi varðandi alla þessa orkukosti og orkutækni og væntanlega mun flest af því berast hingað til lands fyrr en síðar. Í dag er því þó þannig farið að það er langtum dýrara að framleiða rafmagn með vindorku á hafi og kjarnorku en með vind eða sól á landi. Verkefni um vindorku á hafi og kjarnorku verða því nánast eingöngu að veruleika í dag með miklum ríkisstyrkjum og stuðningi. Víðast hvar í hinum vestræna heimi hafa stjórnvöld sett skýrar áætlanir um hve mikið þurfi að auka grænorkuframleiðslu á næstu árum. Þá er bæði í Evrópu og Bandaríkjunum gríðarlegum fjármunum varið af hálfu hins opinbera til að auka grænorkuframleiðslu til að tryggja orkusjálfstæði og orkuskiptin.

Það er lykilatriði í áframhaldandi samkeppnishæfni samfélags okkar að öflugir fjárfestar og fyrirtæki sjái sér hag í að taka þátt í uppbyggingu samfélagsins og það geti farið fram án umfangsmikilla ríkisstyrkja.

Katrín Helga Hallgrímsdóttir, lögfræðingur Samorku skrifaði greinina, sem birtist fyrst í Viðskiptablaðinu miðvikudaginn 11. september 2024.