Fréttir

Nýsköpunarverðlaun Samorku 2026: Óskað eftir tilnefningum

Nýsköpun og hugmyndaauðgi hefur alla tíð verið veigamikill hluti af íslenskum orku- og veitugeira. Stórbætt lífsgæði landsmanna á síðustu áratugum má þakka nýrri þekkingu, hugviti og framsýni sem lagði grunn að sjálfbærni og verðmætasköpun í samfélaginu.

Samorka óskar nú eftir tilnefningum til Nýsköpunarverðlauna Samorku 2026. Verðlaunin verða afhent 19. nóvember og verður þetta í sjötta sinn sem þau eru veitt.

Leitað er að framúrskarandi nýsköpunar- og sprotafyrirtækjum sem þróa lausnir eða verkefni á sviði orku- og veitumála. Sérstaklega er horft til verkefna sem falla undir eitt eða fleiri eftirfarandi atriða:

  1. Tæknilausnir fyrir orku- og veitugeirann.
  2. Nýsköpun sem byggir á nýtingu orku, heits vatns, neysluvatns, fráveitu eða annarra auðlindastrauma.
  3. Lausnir sem styðja við orkuskipti.
  4. Lausnir sem stuðla að því að loftslagsmarkmið náist.
  5. Hugmyndir og viðskiptaáætlanir sem eru hagkvæmar, raunhæfar og líklegar til árangurs.

Óháð dómnefnd fagfólks úr orku- og veitugeiranum velur úr þeim tilnefningum sem berast. Fyrirtækjum er velkomið að tilnefna sig sjálf.

Við tilnefningu skal fylla út rafrænt form og gera grein fyrir fyrirtækinu, lausninni sem það hefur þróað, virðissköpun hennar og þeim áhrifum sem hún getur haft.

Frestur til að senda inn tilnefningar er til og með 15. október 2026. Farið verður með allar tilnefningar sem trúnaðarmál.

Fyllið út tilnefningarformið hér

Orku- og veitufyrirtæki landsins standa að Nýsköpunarverðlaununum og koma því ekki til greina sem verðlaunahafar.

Handhafi Nýsköpunarverðlauna Samorku 2025 var SnerpaPower.

Fyrri verðlaunahafar:

Evrópuþingið mótar afstöðu til „European Grids Package“

Afstaða Evrópuþingsins til „European Grids Package“ liggur væntanlega fyrir á morgun, fimmtudaginn, 10. september þegar orkunefnd þingsins greiðir atkvæði um þessa stefnumótun og aðgerðir til að efla flutnings- og dreifikerfi raforku í álfunni. Atkvæðagreiðslan er liður í því að helstu stofnanir ESB – Evrópuþingið, framkvæmdastjórnin og ráðherraráðið (Council) nái samkomulagi. Tillögurnar og fyrirhuguð lagasetning hefur tengingu við samninginn um Evrópska efnahagssvæðið (EEA-relevance) og skiptir því máli fyrir íslenska hagsmuni.

Framkvæmdastjórn ESB kynnti tillögurnar í desember í fyrra en þær fela m.a. í sér breytingar á tilskipunum sambandsins. Markmiðið er að allir hlutar Evrópu uppskeri ávinning af orkubyltingunni með ódýrari og hreinni orku, minna þurfi að treysta á innflutt jarðefnaeldsneyti, orkuöryggi aukist og sömuleiðis viðnám gegn verðsveiflum.

Politico segir frá því að Evrópuþingið vilji miðlægara og gagnsærra kerfi til að skipuleggja og hrinda í framkvæmd þessum stóra pakka en ráðherrar (Council) telja að aðildarríki ESB eigi að hafa stærra hlutverk, a.m.k. á sumum sviðum.  „European Grids Package“ felur m.a. í sér að hraða og einfalda leyfisveitingar til að byggja upp flutningskerfið. Leggja þarf í gríðarlegar fjárfestingar til að ná þeim markmiðum sem sett hafa verið. Írar fara með forsæti í ráðherraráðinu (Council) til áramóta og Politico segir að þeir þurfi að hafa sig alla við til að ná niðurstöðu sem framkvæmdastjórnin og Evrópuþingið geti einnig sætt sig við.

Samorka hefur fylgst grannt með þessu máli enda hafa breytingar á löggjöf og reglum ESB áhrif á starfsumhverfi íslenskra orku- og veitufyrirtækja þegar þær eru teknar upp í samninginn um Evrópska efnahagssvæðið (EES) og innleiddar í íslenska löggjöf.

Myndirnar sem fylgir fréttinni eru frá Króatíu og einnig frá Kembs raforkuverinu í ánni Rín.

Vel sóttur morgunverðarfundur VAFRÍS og Samorku

Morgunverðarfundurinn „Fráveitutilskipun ESB -séð frá Noregi“ var vel sóttur en hann fór fram í Húsi atvinnulífsins 25. ágúst. Vatns- og fráveitufélag Íslands (VAFRÍS) boðaði til fundarins í samstarfi við Samorku.

Á fundinum fjölluðu Johanne Marie Olaussen, sérfræðingur hjá Sambandi norskra sveitarfélaga (KS), og Elisabeth Lyngstad, sviðsstjóri fráveituhreinsunar hjá Norsk Vann, um fráveitutilskipun Evrópusambandsins frá norsku sjónarhorni. Umfjöllunin tengdist væntanlegri upptöku tilskipunarinnar í EES-samninginn og gaf innsýn í sjónarmið norskra sveitarfélaga og fráveitugeirans.

Efni af fundinum aðgengilegt

Hér að neðan má horfa á upptöku af fundinum í heild sinni og nálgast glærur frummælenda.

Hér má finna glærur úr fyrirlestri Elisabeth Lyngstad, NorskVann.

Samorka þakkar gestum og öðrum áhugasömum fyrir sýndan áhuga, frummælendum fyrir fróðleg erindi og VAFRÍS fyrir ánægjulegt samstarf við undirbúning og framkvæmd fundarins.

Opnað fyrir umsóknir í The Pitch samkeppnina um nýsköpun í orkuskiptum

Eurelectric og Enlit Europe hafa opnað fyrir umsóknir í „The Pitch,“ árlega keppni í nýsköpun þar sem fyrirtæki geta komið á framfæri nýjum tæknilausnum sem hraða orkuskiptum. Fyrirtæki sem verða fyrir valinu fá tækifæri til að kynna sínar lausnar fyrir dómnefnd sérfræðinga á sérstökum viðburði í Vín í Austurríki þann 11. nóvember n.k. Frestur til að taka þátt í The Pitch er til 11. september n.k.

Hér gefst tækifæri fyrir sprotafyrirtæki til að tengjast inn í orkugeirann og komast t.d. í samband við orkuframleiðendur, fyrirtæki sem reka flutningskerfi raforku, dreifiveitur eða  aðra sérfræðinga í orkuiðnaðinum  eins og segir í fréttatilkynningu. Þann 11. nóvember munu Enlit Europe og Eurelectric enn á ný halda þennan viðburð í Vín sem er hluti af Digitopia Summit. Hann felst í þremur klukkutíma löngum senum. Hver um sig verður með sitt þema til að kynna nýsköpun sem hraðað getur orkuskiptum. Dómnefnd velur síðan sigurvegara í hverjum hluta fyrir sig.

Enlit og Eurelectric segja að nýsköpunin geti verið í margvíslegum geirum sem tengjast orku, s.s. endurnýjanlegir orkugjafar orkugeymsla, orkuskilvirkni, áfallaþol og styrkur flutningskerfa og gervigreind svo fátt eitt sé nefnt.

Mikil nýsköpun á sér stað í orkugeiranum hér á landi og Samorka hefur lagt sig fram um að ýta undir þá þróun, t.d. með Nýsköpunarverðlaunum Samorku sem veitt eru árlega. Þá er Samorka meðlimur í Eurelectric.

Hér að neðan er hlekkur á tilkynningu um The Pitch keppnina og þar er líka hægt að sækja um að vera með.

The Pitch | Enlit World: Opnað fyrir umsóknir í The Pitch samkeppnina um nýsköpun í orkuskiptum

Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Eurelectric, samtök rafiðnaðarins í Evrópu, birta árlega greiningarskýrslu sína Power Barometer þann 30. september n.k. og efna þá til kynningarfundar í Brussel þar sem farið verður yfir helstu niðurstöður.  Fjöldi framsögumanna og kvenna úr orkugeiranum, frá Evrópusambandinu og víðar taka þátt í fundinum. Samorka er aðili að Eurelectric.

Power Barometer  kortleggur ár hvert eftirspurn eftir rafmagni í Evrópu, sveigjanleika í framboði, verð og nýjustu strauma í fjárfestingum. Skýrslan er lykilgagn fyrir stjórnmálamenn, leiðtoga í atvinnurekstri, sérfræðinga og fleiri því hún dregur upp skýra mynd af orkukerfi álfunnar, hvernig það er að þróast og hvar brýnast er að grípa til aðgerða.

Skýrslan sem birt verður í lok september sýnir að grundvallarbreytingar hafa orðið í orkukerfi Evrópu og það hafi komið enn skýrar í ljós vegna þeirra miklu áhrifa sem átökin í Mið-Austurlöndin og lokun Hormuz-sunds hafa haft á alþjóðlega orkumarkaði.

Eurelectric bendir á að verð á gasi hafi  hækkað um 41% en engu að síður lækkaði orkuverð í heild um níu prósent að meðaltali að því fram kemur í fréttatilkynningu. Rafmagnsorkukerfi sem treysta á hreina og fjölbreytta orkugjafa gátu tekist á við öldurótið í alþjóðamálum en það sama verður ekki sagt um markaði með jarðefnaeldsneyti að mati Eurelectric.

Þess ber líka að geta að Jón Gunnarsson greinandi hjá Samorku skrifaði athyglsverða grein í sumarblað Vísbendingar um áhrif átakanna og orkuöryggi Íslands Hann ræddi einnig það viðfangsefni í hlaðvarpinu Lífæðar landsins í sumar. Hlekkir á greinina og á þáttinn eru neðst í fréttinni.

Þegar mikil uppbygging á sér stað í endurnýjanlegum orkugjöfum þarf hinsvegar að tryggja að svigrúm sé fyrir þann vöxt. Góðu fréttirnar eru að lausnir eru fyrir hendi til að takast á við þær áskoranir og greint verður nánar frá þeim á kynningarfundi Eurelectric um Power Barometer 2026 skýrsluna þann 30. september í höfuðstöðvum samtakanna í Brussel.

Fundurinn er frá kl. 14-17:30 að staðartíma eða kl. 12-15:30 að íslenskum tíma og samhliða honum er einnig haldin móttaka fyrir gesti. Hægt er að skrá sig á fundinn og lesa meira um Power Barometer með því að ýta á hlekkinn hér að neðan. Þátttökugjald er frá 40 til 85 Evrur.

Meira um Power Barometer og skráning á fundinn þann 30.9 í Brussel

https://www.eurelectric.org/events/power-barometer-2026/: Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Hvaða áhrif hafa átökin og óvissan í Hormússundi á Ísland? Þáttur í hlaðvarpi Samorku, lífæðar landsins.

https://samorka.is/lifaedar-landsins-orkan-i-efnahagsljosi/: Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Greinin eftir Jón Gunnarsson greinanda hjá Samorku sem birtist í Vísbendingu.

https://visbending.is/greinar/islensk-orka-i-althjodlegu-samhengi-avinningur-sem-maelist-i-milljordum/: Power Barometer greining Eurelectric kynnt 30. september í Brussel

Innganga í ESB hefði óveruleg áhrif á íslenska orkulöggjöf

Innganga Íslands í Evrópusambandið (ESB) myndi hafa óveruleg áhrif á orkulöggjöfina hér á landi þar sem Ísland er nú þegar aðili að henni að verulegu leyti í gegnum samninginn um Evrópska efnahagssvæðið (EES).

Þetta kemur m.a. fram í nýrri álitsgerð um forræði á náttúruauðlindum og fleira í ljósi reglna Evrópuréttar sem dr. Gunnar Þór Pétursson, dr. Hafsteinn Dan Kristjánsson og dr. Margrét Einarsdóttir, prófessorar við Lagadeild Háskólans í Reykjavík, tóku saman að beiðni ríkisstjórnarinnar.

Í álitsgerðinni er gerð grein fyrir ákvæðum sáttmála Evrópusambandsins um náttúruauðlindir og áhrifum á forræði aðildarríkja á náttúruauðlindum, samkvæmt fréttatilkynningu forsætisráðuneytisins. Fjallað er um það svigrúm sem er fyrir hendi samkvæmt gildandi ESB-rétti til að taka tillit til mikilvægra þjóðarhagsmuna, sérkenna og sérstöðu aðildarríkja. Þá er fjallað um undanþágur sem aðildarríki hafa samið um, eftir því sem við á. Fjallað er sérstaklega um sjávarútvegsmál og orkumál.

Ísland þegar aðili að orkulöggjöf ESB að mestu leyti

Höfundar álitsgerðarinnar benda á að orkulöggjöf ESB falli undir gildissvið EES-samningsins að öðru leyti en að því er varðar álagningu orkuskatta. Í þeim málaflokki þurfi þó einróma samþykki fyrir setningu afleiddrar löggjafar.

“Innganga Íslands í ESB myndi því hafa óveruleg áhrif á orkulöggjöfina hér á landi þar sem Ísland er nú þegar aðili að henni að öllu verulegu leyti,“ segir í álitsgerðinni.

Þar kemur einnig fram að allir fyrri orkupakkar ESB hafi verið teknir upp í EES-samninginn og innleiddir í íslenskan rétt. Hreinorkupakkinn, svonefndur fjórði orkupakki, sé nú í upptökuferli á vettvangi sameiginlegu EES-nefndarinnar, þótt hluti hans hafi þegar verið tekinn upp í EES-samninginn.

Yfirráð yfir orkuauðlindum áfram hjá aðildarríkjunum

Í álitsgerðinni segir:

„Meginmarkmið orkustefnu ESB er að koma á fót samkeppnishæfum innri markaði með orku, tryggja orkuöryggi og stuðla að sjálfbærni. Yfirráð yfir auðlindinni í hverju aðildarríki fyrir sig og ávinningur af henni er hins vegar í höndum aðildarríkjanna sjálfra. Þá hafa aðildarríkin val um það hvort orkuauðlindir þeirra séu í opinberri eigu eða einkaeigu.“

Aðildarríkjunum beri þó að fylgja reglum innri markaðarins, meðal annars um frjálst flæði vara, fólks, þjónustu og fjármagns, bann við mismunun og samkeppni.

„Þetta þýðir t.d. að óheimilt er að mismuna íslenskum ríkisborgara og ríkisborgara frá öðru EES/EFTA-ríki eða ESB-ríki að því er varðar kaup einkaaðila á orkufyrirtækjum eða annars konar nýtingu orkuauðlinda hér á landi,“ segir í álitsgerðinni.

ESB gæti ekki knúið Ísland til að leggja sæstreng

Höfundarnir komast jafnframt að þeirri niðurstöðu að ESB hafi ekki heimild til að leggja samtengil, til dæmis sæstreng, milli Íslands og annarra aðildarríkja gegn vilja íslenskra stjórnvalda. Sambandið geti heldur ekki fyrirskipað að Ísland leggi slíkan samtengil til að tengjast innri raforkumarkaði þess. Engin afleidd löggjöf hafi enda verið sett sem feli í sér slíka skyldu.

Þrátt fyrir takmarkaðar valdheimildir að þessu leyti sé þó ljóst að ESB hafi áhuga á samtengingu orkumarkaða með það að markmiði að tryggja orkuöryggi aðildarríkjanna.

„Meginreglan um samstöðu í orkumálum (e. energy solidarity) fékk aukið vægi í kjölfar innrásarstríðs Rússlands í Úkraínu með tilheyrandi orkukreppu í Evrópu,“ segir í álitsgerðinni.

Þar er einnig bent á að Ísland hafi fengið undanþágur frá ákveðnum gerðum eða hluta þeirra á grundvelli EES-samningsins. Undanþágurnar byggist á einstakri stöðu Íslands á sviði orkumála, sem yrði haldið á lofti ef til aðildarviðræðna kæmi, samkvæmt áliti meiri hluta utanríkismálanefndar frá árinu 2026.

Hægt er að lesa fréttatilkynningu forsætisráðuneytisins og álitsgerðina í heild sinni hér:

https://www.stjornarradid.is/default.aspx?pageid=e5cf150d-33a7-11e6-80c7-005056bc217f&newsid=a5cecc29-9bcb-11f1-b8a9-005056bcde1f

Öflug heitavatnshola í Áshildarmýri á Skeiðum

Eigendur Hitaveitu Kílhrauns í Áshildarmýri á Skeiðum eru í sjöunda himni eftir að mikið af heitu vatni fannst í landi þeirra. Ný vinnsluhola gefur um 50 lítra á sekúndu af 80°C heitu vatni samkvæmt fyrstu mælingum. Jarðfræðingar ÍSOR staðsettu holuna en hún var boruð með jarðbornum Trölla frá Ræktunarsambandi Flóa og Skeiða og er 792 metra djúp. Borstjóri var Johnny Símonarson. ÍSOR hefur komið að jarðhitaleit í landi Kílhrauns frá upphafi en hún hófst fyrir um áratug  

„Þetta var alveg draumur að fá svona heitt vatn upp og mikinn kraft. Þetta hefur þá þýðingu að það eru upp undir 300 lóðir hérna í kringum okkur sem byggja náttúrlega á svona afkomu, að fá heitt vatn upp og geta boðið upp á heitt vatn til búsetu,” sagði Hlynur Árnason, einn eigenda hitaveitunnar, í viðtali við RUV.

„Nú erum við komin með góða auðlind hérna fyrir svæðið. Við erum með, hugsa ég, vatn sem myndi duga fyrir heilt sveitarfélag eins og Skeiða- og Gnúpverjahrepp. Ég held að við höfum bara dottið hér í lukkupottinn á svæðinu,” sagði Kristín Rós Hlynsdóttir sem einnig er eigandi hitaveitunnar. Þau ljúka lofsorði á bormennina og jarðfræðinga ÍSOR.

Frekari mælingar og prófanir munu gefa nánari upplýsingar um afkastagetu holunnar, en niðurstöðurnar nú þegar lofa mjög góðu að því fram kemur í fréttatilkynningu frá ÍSOR. Þar er bent á að árangurinn í Áshildarmýri sé gott dæmi um mikilvægi markvissrar jarðhitaleitar. Þótt engin merki um jarðhita hafi verið sýnileg á yfirborði þegar leit hófst fyrir um áratug hefur kerfisbundin rannsóknarvinna, frá hitastigulsmælingum og jarðfræðilegri túlkun til staðsetningar vinnsluholu, nú skilað öflugri jarðhitaauðlind sem getur stutt við áframhaldandi uppbyggingu á svæðinu.

Fréttatilkynning ÍSOR: Öflug ný jarðhitahola í landi Kílhrauns í Áshildarmýri á Skeiðum – ISOR.IS
: Öflug heitavatnshola í Áshildarmýri á Skeiðum Frétt RUV: Heilmikið af heitu vatni fannst í Áshildarmýri í Skeiða- og Gnúpverjahreppi – RÚV.is: Öflug heitavatnshola í Áshildarmýri á Skeiðum

Undir yfirborðinu: Fráveita framtíðarinnar

Fráveitutilskipun Evrópusambandsins mun hafa víðtæk áhrif á fráveitumál hér á landi og kalla á miklar framkvæmdir og fjárfestingar á komandi árum. Hvernig erum við í stakk búin til að takast á við þau verkefni?

Í nýjasta þætti Lífæða landsins ræðir Hafdís Helga Helgadóttir við Aron Heiðar Steinsson, veitustjóri á Umhverfis- og framkvæmdasviði Reykjanesbæjar og Reynir Sævarsson, sem leiðir viðskiptaþróun og nýsköpun hjá EFLU, um stöðu fráveitumála á Íslandi, kröfur nýju tilskipunarinnar og þær áskoranir og tækifæri sem fram undan eru. Hvað þarf að gera, hvað mun það kosta og hvernig getum við nýtt nýsköpun til að byggja upp betri og sjálfbærari fráveituinnviði?

Hyggjast helminga uppbyggingartíma raforkunets

Norska ríkisstjórnin hefur kynnt umfangsmiklar aðgerðir sem eiga að hraða uppbyggingu raforkuframleiðslu og raforkunets. Meðal þeirra eru tveggja ára hámarksafgreiðslutími leyfisumsókna, einfaldari rannsóknar- og matskröfur og aukin forgangsröðun mikilvægustu orku- og netframkvæmda landsins.

Markmið ríkisstjórnarinnar er að helminga þann tíma sem fer í undirbúning, leyfisveitingar og uppbyggingu landsflutningskerfis og svæðisneta. Þegar norska raforkunetsnefndin skilaði skýrslu árið 2022 var talið að ferlið gæti tekið allt að 14 ár fyrir stærstu flutningslínurnar.

Jonas Gahr Støre, forsætisráðherra Noregs, segir eftirspurn eftir raforku og flutningsgetu hafa aukist hratt án þess að uppbyggingin hafi fylgt eftir. Nauðsynlegt sé að einfalda regluverkið og draga úr skrifræði til að tryggja samkeppnishæf raforkuverð, styðja við atvinnu- og iðnaðaruppbyggingu og draga úr losun.

Tveggja ára hámarksafgreiðslutími og einfaldari ferlar

Meðal fyrirhugaðra aðgerða eru:

  • Einfalda meðferð sveitarfélaga á vindorkumálum á landi, m.a. með því að afnema kröfu um deiliskipulag.
  • Lögfesta rétt sveitarfélaga til að samþykkja eða hafna vindorkuuppbyggingu.
  • Hvetja sveitarfélög til að leggja betur til hliðar svæði fyrir endurnýjanlega orkuframleiðslu, sérstaklega á stórum iðnaðar- og atvinnusvæðum og þar sem gert er ráð fyrir mikilli raforkunotkun.
  • Einfalda rannsóknar- og matskröfur.
  • Ríkið mun aðstoða sveitarfélög og fylki við uppbyggingu nýrrar raforkuframleiðslu og þróun flutnings- og dreifikerfa.
  • Heimila undanþágur frá kröfum um umhverfismat fyrir tiltekin mjög brýn samfélagslega mikilvæg verkefni.
  • Fella niður kröfur um tiltekin rannsóknarefni sem ekki tengjast umhverfisáhrifum.
  • Einfalda mat á orku- og netframkvæmdum.
  • Setja tveggja ára hámarksafgreiðslutíma fyrir leyfisveitingar bæði vegna netframkvæmda og nýrrar raforkuframleiðslu.
  • Krefjast þess að umhverfisyfirvöld forgangsraði orkutengdum málum.

Skýrara hlutverk sveitarfélaga í vindorkumálum

Katrín Helga Hallgrímsdóttir, lögfræðingur hjá Samorku, segir tillögurnar sýna skýrt hversu brýn þörf sé á hraðari uppbyggingu grænnar orku.

„Tillögur norskra stjórnvalda um einföldun og hraðari uppbyggingu grænnar orku endurspegla vel hversu brýn þörfin er. Þetta er raunveruleiki sem við þurfum að horfast í augu við, rétt eins og frændur okkar í Noregi. Þarna birtast skýr áform um tveggja ára hámarksafgreiðslutíma leyfisumsókna, sem Samorka og íslensk orku- og veitufyrirtæki hafa lengi kallað eftir hér á landi.“

Katrín bendir jafnframt á að tillögurnar feli meðal annars í sér einfaldari rannsóknar- og matskröfur, einfaldari skipulagsvinnu og hvata fyrir sveitarfélög til að taka frá svæði fyrir græna orkuframleiðslu í tengslum við iðnaðar- og atvinnusvæði.

„Við munum fylgjast vel með framgangi þessara mála í Noregi. Þar verða vafalítið gerðar lagabreytingar sem skynsamlegt verður fyrir okkur að líta til,“ segir Katrín.

Ríkisstjórnin hyggst jafnframt einfalda leyfisferli vindorku á landi. Sveitarfélög halda rétti sínum til að samþykkja eða hafna vindorkuverkefnum en eiga að fá tekjur af þeim fyrr en nú. Þau verða jafnframt hvött til að skipuleggja svæði fyrir endurnýjanlega orkuframleiðslu, einkum þar sem gert er ráð fyrir nýrri atvinnustarfsemi eða mikilli raforkunotkun.

Græn orka forsenda samkeppnishæfni og orkuskipta

Norska ríkisstjórnin leggur áherslu á að nægt framboð endurnýjanlegrar orku og öflugt raforkunet séu forsendur orkuskipta, samkeppnishæfni, atvinnuuppbyggingar og viðnámsþróttar samfélagsins.

Aðgerðirnar eiga margt sameiginlegt með þeirri umræðu sem nú fer fram á Íslandi og þeim breytingum sem íslensk stjórnvöld hafa ráðist í eða boðað. Þær undirstrika jafnframt að hraðari uppbygging grænnar orku kallar á skýrari ferla, markvissari forgangsröðun og áframhaldandi umbætur á regluverki. 

Nánar um málið: https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/regjeringen-tar-store-grep-for-raskere-utbygging-av-kraft-og-stromnett/id3169878/

ESB setur rafvæðingu á oddinn í nýrri aðgerðaáætlun

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur birt „Aðgerðaáætlun um rafvæðingu“ (Electrification Action Plan) þar sem stefnan hefur verið sett á að auka hlut raforku í endanlegri orkunotkun ESB úr um 23% í dag í 46% árið 2040. Hraða þurfi rafvæðingu í orkufrekum geirum samfélagsins, s.s. iðnaði, samgöngum og byggingum. Markmiðið er ekki bindandi en sýnir þó glögglega framtíðarsýn ESB og verður hluti af vinnu við heildar stefnumótun um orkukerfi sambandsins á komandi áratug. (Energy Union Package.)

Aðildarríki ESB hafa mörg hver mjög verið háð innfluttu jarðefnaeldsneyti en náíst 2040 markmiðið um rafvæðingu telur framkvæmdastjórnin að hægt sé að lækka kostnað við þann innflutning um 260 milljarða Evra árlega.  Rafvæðing hafi líka í för með sér verulegan ávinning fyrir efnahagslíf ESB-ríkjanna, bæði fyrirtæki og einstaklinga, með lægra orkuverði, aukinni samkeppnishæfni, meira orkuöryggi og áfallaþoli. Þá sé hægt að minnka kolefnislosun verulega. Lykilatriði sé að gera raforku samkeppnishæfari í verði gagnvart gasi, m.a. með því að lækka skatta og gjöld á raforku, rafbíla og tækni sem notar rafmagn. Raforka eigi ekki að bera hlutfallslega meiri álögur en jarðefnaeldsneyti. Þá hyggst Evrópusambandið einnig smátt og smátt hætta niðurgreiðslum á  jarðefnaeldsneyti, t.d. á gasi, en þær hafa verið umtalsverðar.

„Besta leiðin til að gera Evrópu minna háða jarðefnaeldsneyti er að knýja efnahagslíf okkar áfram með rafmagni úr okkar eigin hreinu orkugjöfum  Við leggjum þessa vegna til að Evrópa verði fyrsta rafmagnsknúna heimsálfan,“ er haft eftir Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í fréttatilkynningu. Meðal þessara orkulinda er jarðhiti og um hann er fjallað í aðgerðaáætluninni Framkvæmdastjórnin skilgreinir jarðhita sem vannýtta auðlind sem gæti, með réttu regluverki, staðið undir að minnsta kosti 10% af raforkuþörf Evrópu og 25% af hita- og kæliþörf. Íslensk orkufyrirtæki eru í fararbroddi í nýtingu jarðhita sem leggur til um 30% af því rafmagni sem framleitt er hér á landi, auk þess að hita upp íslensk heimili og fyrirtæki.  Þessi áhersla gæti því falið í sér sóknarfæri í Evrópu fyrir íslenska orkugeirann og almennt að auka rafvæðingu með endurnýjanlegum orkugjöfum þar sem Íslendingar eru á heimavelli.

Aðgerðaáætlun ESB um rafvæðingu er umfangsmikil og fjallar einnig um nauðsyn þess að auka sveigjanleika og flutningsgetu raforkukerfisins. Þannig þurfi t.d. að stytta bið eftir því að tengjast flutningskerfinu auk þess að ráðast í fleiri úrbætur.

Hlekkur á fréttatilkynningu Framkvæmdastjórnarinnar er hér að neðan þar sem einnig er hægt að nálgast frekari upplýsingar.

Commission boosts Europe’s competitiveness, decarbonisation and independence: ESB setur rafvæðingu á oddinn í nýrri aðgerðaáætlun