Fréttir

Fjárfesting í öryggi og áfallaþoli eykst verulega

Fjárfesting í öryggi og áfallaþoli hefur aukist verulega meðal aðildarfélaga. Þetta kemur fram í niðurstöðum könnunar sem Samorka lagði fyrir aðildarfyrirtæki í aðdraganda ársfundar.

Um 62% segja að útgjöld til öryggismála hafi aukist á síðasta árinu og 76% segjast hafa ráðist í fjárfestingar sem höfðu það meginmarkmið að styrkja áfallaþol. Heildarfjárfesting aðildarfélaga í öryggi og áfallaþoli nemur nú 12,1 milljarði króna.

Niðurstöðurnar sýna jafnframt skýrt að umræðan um öryggismál hefur skilað sér út í geirann. Allir svarendur telja þörf á frekari fjárfestingum í öryggi og viðbúnaði sem undirstrikar breiða samstöðu um mikilvægi málaflokksins. Hins vegar er niðurstaðan afdráttarlaus þegar horft er til regluverksins þar sem 82% aðildarfélaga telja núverandi löggjöf hamla fjárfestingum sem auka áfallaþol samfélagsins.

Á sama tíma er myndin af rekstrarumhverfinu skýr. Þegar aðildarfélögin voru spurð hvaða atriði þau myndu helst vilja breyta í laga- eða regluverki til að bæta eða einfalda rekstur, stóð eitt atriði upp úr. Um tveir þriðju svarenda nefndu einföldun leyfisveitingaferla með einum eða öðrum hætti sem mikilvægasta skrefið til að auðvelda uppbyggingu og styrkja innviði.

Myndir frá ársfundi Samorku 2026

Samkeppnishæfni Íslands og samstarf atvinnulífs og stjórnvalda til að efla öryggi var rauði þráðurinn á ársfundi Samorku í Borgarleikhúsinu þann 17. mars undir yfirskriftinni „Uppbygging á óvissutímum. Eflum áfallaþol ómissandi innviða.“

Eyþór Árnason ljósmyndari festi ársfundinn á filmu.

Aðalfundur 2026

Aðalfundur Samorku var haldinn 25. mars á Hilton Hótel Nordica, Suðurlandsbraut.

Stjórn Samorku er þannig skipuð að loknum aðalfundi 2026:

Formaður stjórnar: Sólrún Kristjánsdóttir, Veitur

  • Ragna Árnadóttir, Landsnet
  • Árni Hrannar Haraldsson, ON
  • Hjörvar Halldórsson, Skagafjarðarveitur
  • Björk Þórarinsdóttir, HS Orka
  • Páll Erland, HS Veitur
  • Rafnar Lárusson, Landsvirkjun

Ragna Árnadóttir forstjóri Landsnets, Hjörvar Halldórsson sviðsstjóri hjá Skagafjarðarveitum og Björk Þórarinsdóttir framkvæmdastjóri fjármála hjá HS Orku koma ný inn í stjórn.

Eftirfarandi gengu úr stjórn, Magnús Kristjánsson framkvæmdastjóri Orkusölunnar, Aðalsteinn Þórhallsson framkvæmdastjóri HEF Veitna og Ríkarður Ríkarðsson framkvæmdastjóri viðskiptaþróunar og nýsköpunar hjá Landsvirkjun. Samorka þakkar þeim gott samstarf og störf í þágu samtakanna.

Ályktun aðalfundar 2026 í heild sinni:

ESB leiðtogar leggja áherslu á orkuskipti sem lausn til framtíðar

Leiðtogafundur Evrópusambandsins í Brussel 19.-20. mars lagði áherslu á að orkuskipti væru lykillinn að sjálfræði Evrópu (strategic autonomy), auknu áfallaþoli, lægra orkuverði og meira framboði á hreinni, nægri orku úr heimahögum. Hún sé drifkrafturinn í  að knýja áfram efnahagslíf framtíðarinnar. Leiðtogar aðildarríkja ESB telja mikilvægt að hraða enn frekari nýtingu og útbreiðslu endurnýjanlegra orkugjafa og grípa til fleiri aðgerða til að Evrópa sé síður háð óstöðugum mörkuðum með jarðefnaeldsneyti. Með þessu móti verði orkuframboð líka öruggara.  

Þetta eru góðar fréttir fyrir íslenska orku- og veitugeirann og í samræmi við þau megin skilaboð sem Samorka og aðildarfyrirtækin halda á lofti í Brussel og víðar erlendis. Orkusjálfstæði Íslands stendur styrkari fótum en ella vegna þess að við búum að hreinum og áreiðanlegum orkugjöfum  sem árið 2024 mættu 83.6% af orkuþörf íslensks samfélags samkvæmt tölum Eurostat. Ísland er langefst Evrópulanda í þessu efni. Afgangurinn, eða rúmlega 16% af framboði orku hér á landi, er því innflutt, s.s. olía fyrir samgöngur, skip og flugvélar. Í þeim ólgusjó sem nú geisar í alþjóðamálum, ekki síst á orkumörkuðum heimsins, er þetta þjóðaröryggismál. Hætt er við að öldurnar muni ekki lægja í bráð og það er enn frekari hvatning til að ljúka orkuskiptum og efla samkeppnishæfni Íslands með innlendri grænni orku á hagstæðu verði.

Leiðtogar ESB hvöttu einnig framkvæmdastjórn sambandsins til að leggja tafarlaust fram „verkfærakassa“ með markvissum og tímabundnum aðgerðum til að takast á við nýlegar verðhækkanir á innfluttu jarðefnaeldsneyti. Þeir kölluðu líka eftir brýnum, markvissum aðgerðum til að lækka raforkuverð og minnka óhóflegar skammtímasveiflur, m.a. fyrir orkufrekan iðnað og hafa þá í huga ólíkar aðstæður aðildarríkjanna.

Framkvæmdastjórn ESB var einnig hvött til að vinna náið með aðildarríkjum að tímabundnum og markvissum aðgerðum í ríkjunum til að milda áhrif eldsneytis- og annars kostnaðar á raforkuframleiðslu, án þess að grafa undan hvötum til langtímafjárfestinga eða samkeppnisjöfnuði á innri markaði.

Leiðtogarnir boðuðu  endurskoðun viðskiptakerfis ESB  með losunarheimildir (ETS) eigi síðar en í júlí 2026 til að draga úr sveiflum kolefnisverðs og milda áhrif þess á raforkuverð og tengdan aðfangakeðjukostnað. Þeir lögðu hins vegar líka áherslu á að ETS-kerfið verði áfram í lykilhlutverki í orkuskiptum og loftslagsmálum sem hvati til fjárfestinga og nýsköpunar. Nokkur aðildarríki innan ESB, t.d. Ítala, hafa gagnrýnt ETS-kerfið harðlega og stjórnvöld í Róm m.a. lagt fram tillögur um ríkisstyrki til orkuvera sem brenna gasi. Norræn aðildarríki ESB hafa hinsvegar verið í fararbroddi þeirra sem vilja standa vörð um kerfið ásamt fleiri ríkjum, þ.á.m. Spáni og Portúgal. Niðurstaðan var þessi endurskoðun en ljóst er að ETS-málið er ekki útrætt innan ESB.

Leiðtogarnir hvöttu vatt til að hinn metnaðarfulli „EU Grids Package“ um flutnings- og dreifkerfi orku innan ESB, verði samþykktur. Hraða þurfi uppbyggingu raforkuinnviða, verja þá og auka viðnámsþrótt þeirra. Þá þurfi að styrkja samtengingar, m.a. með einföldun og hraðari leyfisveitingum, en einnig með sveigjanlegri nálgun á svokallaðar innlendar flöskuhálstekjur sem taki mið af aðstæðum í einstökum löndum.

Aðildarríki ESB og framkvæmdastjórnin í Brussel  voru sömuleiðis hvött til að flýta innleiðingu markmiða sem sett hafa verið með  Orkusambandi ESB 2030  (Energy Union 2030) svo stuðla megi að aukinni og hagkvæmri rafvæðingu í Evrópu.

Sjá nánar um leiðtogafund ESB 19- 20. mars og helstu niðurstöður hans:

https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2026/03/19-20/: ESB leiðtogar leggja áherslu á orkuskipti sem lausn til framtíðar

ESB opnar samráðsgátt um ramma fyrir endurnýjanlega orku eftir 2030

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur hleypt af stokkunum samráðsferli til að móta lagaramma ESB fyrir endurnýjanlega orku á næsta áratug þessarar aldar.  „Renewable energy framework post-2030.“ Markmiðið er að Evrópa haldi sínu striki í að ná loftslagsmarkmiðum en tryggja einnig samkeppnishæfni álfunnar, orkuöryggi og sjálfbærni.

Stefnan er að sú að þessi löggjafartillaga framkvæmdastjórnarinnar verði afgreidd fyrir árslok. Við gerð tillögunnar vill framkvæmdastjórnin nýta sér það sem haghafar og almenningur leggur af mörkum í samráðinu. ESB segir að tilgangurinn með lagarammanum um endurnýjanlega orku á næsta áratug, eftir 2030, sé að tryggja áreiðanlegt framboð af orku sem framleidd er  í Evrópu á viðráðanlegu verði fyrir almenning og fyrirtæki. Í kynningu á samráðsgáttinni er lögð áhersla á að endurnýjanlegir orkugjafar verði liður í því að ná markmiðum ESB um að árið 2040 verði búið að minnka losun gróðurhúsalofttegunda innan sambandsins um 90% miðað við losun árið 1990. Þetta þurfi að gera með hagkvæmum og sjálfbærum hætti. Þegar litið er á samsetningu orkugjafa innan ESB (energy mix) hefur hlutur endurnýjanlegra orkulinda tvöfaldast á undanförnum 13 árum og var 25,4% árið 2024. Þetta þýðir þó líka að hraða þarf þróuninni í þessum geira og auka t.d. mjög notkun hreinnar orku í flutningum, hitun og kælingu.

Framkvæmdastjórn ESB hvetur haghafa og almenning til að senda innlegg í þessa samráðsgátt. Annars vegar er kallað eftir gögnum og upplýsingum eða „call for evidence“ og er sú gátt opin til 16. apríl n.k. Almenn samráðsgátt eða „Public Consultation“ er opin til 12. júní n.k. Þessi framtíðarstefnumótun ESB um lagaumhverfi, reglur og fleira mun á efa snerta hagsmuni íslenska orku- og geirans með margvíslegum hætti enda eru allar okkar orkulindir endurnýjanlegar. Og frá gildistöku samningsins um Evrópska efnahagssvæðið hafa löggjöf og reglur ESB að verulegu leyti mótað starfsumhverfi orku- og veitufyrirtækja hér á landi. Það er því þess virði að kynna sér málið nánar, sjá hvað framtíðin kann að bera í skauti sér og leitast við að hafa áhrif á hvernig hún lítur út, með því að koma að sjónarmiðum okkar í þessa samráðsgátt.

Sjá hér hlekk á samráðsgátt framkvæmdastjórnar ESB með margvíslegum fleiri upplýsingum.

https://energy.ec.europa.eu/news/renewable-energy-framework-post-2030-consultations-launched-2026-03-20_en: ESB opnar samráðsgátt um ramma fyrir endurnýjanlega orku eftir 2030

Þýskaland í forystu í nýrri vindorku í Evrópu

Þýskaland bar höfuð og herðar yfir önnur Evrópulönd í fyrra í uppbyggingu vindorku. Þýsk orkufyrirtæki bættu þannig við 5.7 GW af uppsettu vindorkuafli árið 2025. Lang mest af þessari aukningu, eða um 91%, var á landi. Þetta er hátt í þriðjungur af allri nýrri vindorku í álfunni í fyrra sem nam 19.1 GW. Í öðru sæti var Tyrkland þar sem 2.1 GW af uppsettu vindorkuafli bættust við en Svíþjóð var síðan í þriðja sæti með 1.8 GW. Þessi gríðarlega uppbygging í Þýskalandi er sýnileg þegar ferðast er um landið, þar eru raðir af vindmyllum meðfram hraðbrautum og víðar.

Vindorkuver í löndum Evrópusambandsins framleiddu 465 terwattstundir (TWh) af rafmagni í fyrra sem er um 19% af eftirspurninni í ESB, samkvæmt samantekt Wind Europe. Samtals er uppsett afl vindorkuvera í Evrópu nú 304 GW, og þar af eru 265 GW á landi (onshore) en 39 GW á hafi úti (offshore). Þetta er í takti við uppbygginguna í fyrra því langmest af nýju vindorkuafli i álfunni, eða um 90%, er í vindorkuverum á landi, 17,2 GW.

Stjórnvöld í Þýskalandi og í einstökum landshlutum hafa lagt mikla áherslu á að stytta og einfalda ferli leyfisveitinga. Það er ein skýringin á þessari miklu uppbyggingu vindorku í landinu en þetta hefur þó gengið misjafnlega eftir sambandsríkjum. Bygging meira en 2400 vindmylla var samþykkt í Þýskalandi árið 2024 með 14 GW af uppsettu afl yrðu þær allar reistar. Í sumum sambandsríkjum hefur tekið minna en eitt ár að veita leyfi fyrir nýjum vindorkuverkefnum en í öðrum hefur tekið 3-4 ár að ljúka þessu leyfisveitingaferli.

Allt útlit er fyrir áframhaldandi mikla uppbyggingu vindorku í Evrópu. Í fyrra voru þannig teknar lokaákvarðanir um fjárfestingar upp á 45 milljarða evra, til að fjármagna 20.9 GW af nýju vindorkuafli, að því fram kemur í samantekt Wind Europe sem Samorka er aðili að. Hér á landi er Landsvirkjun á fullri ferð að reisa vindorkuver sem kennt er við Vaðöldu. Önnur orkufyrirtæki og aðilar eru síðan með vindorkuverkefni í undirbúningi víða um landið.

Lög um stjórn vatnamála verða endurskrifuð frá grunni segir ráðherra

Umhverfis- orku og loftslagsráðherra, Jóhann Páll Jóhannsson, lagði áherslu að tryggja þyrfti fumlausa og samhæfða stjórnsýslu í vatnamálum, þegar hann ávarpaði ársfund Samorku, 17. mars s.l.

„Um leið höfum við ráðist í það verkefni að endurskrifa lög um stjórn vatnamála frá grunni  sem ég geri ráð fyrir að leggja fram sem frumvarp næsta haust,“ sagði Jóhann Páll á ársfundinum. „Þetta er allt saman í góðum farvegi enda er hreina vatnið okkar það sem gerir Ísland að Íslandi. Þetta eru gæði sem við ætlum að verja.“

Samorka, sendi í byrjun febrúar inn í samráðsgátt stjórnvalda umsögn um frumvarp til laga um stjórn vatnamála sem er liður í innleiðingarferli  tilskipunar Evrópusambandsins um stefnu í vatnamálum, nr. 2000/60/EB. Það er einhver umfangsmesta löggjöf og stjórnsýsla sem fram fer á vegum Evrópusambandsins. Með tilskipuninni var innleitt heildsætt stjórnunarkerfi fyrir stjórn vatnamála í Evrópu og sett metnaðarfull tímasett markmið til að tryggja gott ástand vatns. Í apríl 2025 gaf Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) út mat á innleiðingu vatnatilskipunarinnar á Íslandi. Líkt og rakið er í frumvarpinu eru ýmsar athugasemdir gerðar við innleiðinguna á Íslandi og ljóst virðist að lögin um hana frá 2011 hafi í raun aldrei komið að fullu til framkvæmda. Frumvarpinu er að einhverju leyti ætlað að taka á þessu.

Í tilkynningu stjórnvalda segir að frumvarpinu sé ætlað „að endurspegla sem best kjarna vatnatilskipunar og mæla fyrir um skilvirka framkvæmd og samstarf stjórnvalda á sviði vatnamála. Er frumvarpinu ætlað að tryggja lágmarkskröfur vatnatilskipunarinnar og gengur því ekki lengra en þær kröfur mæla fyrir um.“

Samorka taldi í umsögn sinni að frumvarpið fæli í sér mikilvægar breytingar á regluverki vatnamála, en alvarlegir annmarkar væru á því hvað varðar samráð, áhrifamat, samþættingu við evrópska orku- og loftslagslöggjöf, of víðtækt gildissvið laganna og réttaröryggi leyfishafa. „Samorka hvetur eindregið til þess að frumvarpið verði endurskoðað með þessi sjónarmiðum í huga og lýsir sig reiðubúna samstarfs við stjórnvöld um nauðsynlegar aðlaganir og endurbætur á frumvarpinu. Samorka hvetur stjórnvöld til að standa við áform sín um að einfalda umhverfi leyfisveitinga og tryggja uppbyggingu í orku sem grundvöll orkuskipta, atvinnu- og byggðaþróunar, en hætt er við að ýmis ákvæði frumvarpsins vinni beinlínis gegn þeim markmiðum,“ sagði í umsögn Samorku sem hægt er að lesa í heild sinni hér að neðan.

https://samorka.is/wp-content/uploads/2026/02/Samorka_StjornVatnamala_S.254.2025.pdf: Lög um stjórn vatnamála verða endurskrifuð frá grunni segir ráðherra

Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra gerði mikilvægi áfallaþols og varnir gegn fjölþáttaógnum að umtalsefni í fréttaviðtali við RUV í kjölfar þess að hún og Kaja Kallas, utanríkismálastjóri Evrópusambandsins (ESB), undirrituðu samstarfsyfirlýsingu um öryggis- og varnarmál í Brussel í gær, 18. mars.

 „Það felst margt í samkomulaginu, m.a. að við Íslendingar erum að tryggja okkur aðgang að verkefnum, gríðarlega mikilvægt, aðgang að sérfræðiþekkingu á þessum tímum og líka ákveðinni greiningargetu. Þetta skiptir okkur máli í okkar vörnum, ekki síst gegn fjölþáttaógnum. Þar er Evrópusambandið algjörlega í leiðtogahlutverki,“ sagði Þorgerður Katrín. Hún var einnig spurð um þá staðreynd að samkvæmt samkomulaginu fær Ísland aðgang að sjóðum og verkefnum sem ganga út á fjárfestingum í varnar- og öryggistengdri starfsemi. Spurningin væri hvort það væri eitthvað sem Ísland ætti heima í? „Já ég myndi segja það,“ sagði utanríkisráðherra og benti á ýmis íslensk fyrirtæki sem hafi náð góðum árangri, t.d. í nýsköpun. „Þau hafa sýnt að þau geta þróað vörur, varning, tæki og tól til að styrkja og auka getu Evrópu til að ýta undir seiglu, varnargetu, þolgæði og áfallaþolið. Allt þetta skiptir máli og það er mikilvægt að tengjast við þetta, m.a. með íslenskan iðnað í huga,“ sagði utanríkisráðherra í kvöldfréttum RUV.

Þorgerður Katrín var einmitt meðal frummælenda á ársfundi Samorku, 17. mars þar sem efling áfallaþols ómissandi innviða var í brennidepli. Utanríkisráðherra sagði á fundinum að öryggisumhverfi Evrópu væri að breytast hratt og við gætum ekki lokað augunum fyrir fjölþáttaógnum sem að okkur steðja. „Ef árás yrði gerð á Ísland yrði hún að mínu mati ekki í formi hefðbundins landhernaðar heldur atlaga að innviðum,“ sagði Þorgerður Katraín en tók líka fram að íslenskt samfélag stæði vel að vígi að mörgu leyti.

Í fréttatilkynningu utanríkisráðuneytisins kemu fram að með samstarfsyfirlýsingunni við ESB sé áréttaður pólitískur vilji Íslands og Evrópusambandsins um aukið samstarf á sviði öryggis- og varnarmála. Yfirlýsingin sé ekki skuldbindandi og feli ekki í sér kvaðir um framlög eða þátttöku Íslands í verkefnum ESB. Samorka skilaði nýlega inn í samráðsgátt umsögn um þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB fyrir 2028-2034. Stærsta breytingin frá núverandi fyrirkomulagi felst í stofnun nýs Samkeppnishæfnissjóðs (e. European Competitiveness Fund, ECF) upp á 234,3 milljarða evra Í honum verða sameinaðar 14 núgildandi áætlanir og þar af eru sjö sem Ísland á nú þegar aðild að. Sjóðnum er skipt í fjóra stefnuglugga en sá langstærsti, snýst um viðnámsþol, öryggi, varnariðnað og geiminn (space). Samkvæmt tillögu framkvæmdastjórnar ESB fær hann 125,2 milljarða evra í framlög. Undir þennan glugga fellur borgaralegt öryggi, t.d. lykilinnviðir og einnig tækni með tvíþætt notagildi (dual use), fyrir borgaraleg og hernaðarleg not.

Almannavarnaáætlun ESB (Union Civil Protection Mechanism – UCPM) er önnur samstarfsáætlun ESB sem hefur þann tvíþætta tilgang að samhæfa viðbrögð við neyðarástandi í Evrópu og sömuleiðis að efla áfallaþol og fyrirbyggjandi aðgerðir aðildarríkjanna. Framkvæmdastjórn ESB leggur til að styrkja þessa áætlun verulega til að auka m.a. samvinnu um forvarnir og efla undirbúning og viðbrögð við náttúru- og heilsuvá, sem og ógnum af manna völdum. Samorka benti í umsögn sinni á að sterkir orku- og veituinnviðir væru hluti af öflugum almannavörnum og viðnámsþrótti og því sé mikilvægt að íslensk stjórnvöld skoði vel og kynni fyrir haghöfum hvaða möguleikar væru á styrkjum eða samstarfi sem tengist almannavarnaáætlun ESB.

Hér er hægt að lesa umsögn Samorku um þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB 2028-2034

7238541f-211e-f111-9bd6-005056bcce7e: Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Hér er hlekkur á frétt RUV með viðtalinu við utanríkisráðherra.

Fréttir – Spilari RÚV: Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Og upptaka af ársfundi Samorku þar sem Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra ræddi líka um almannavarnir og öryggi, ásamt fleiri gestum.

Beint streymi frá ársfundi Samorku – Samorka: Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Ársfundur Samorku um samkeppnishæfni, uppbyggingu og öflugt áfallaþol á óvissutímum

Samkeppnishæfni Íslands og samstarf atvinnulífs og stjórnvalda til að efla öryggi var rauði þráðurinn á ársfundi Samorku í gær 17. mars undir yfirskriftinni „Uppbygging á óvissutímum. Eflum áfallaþol ómissandi innviða.“ 

Ómissandi innviðir líklegt skotmörk

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sagði á fundinum að öryggisumhverfi Evrópu væri að breytast hratt og við gætum ekki lokað augunum fyrir fjölþáttaógnum sem að okkur steðja. „Ef árás yrði gerð á Ísland yrði hún að mínu mati ekki í formi hefðbundins landhernaðar heldur atlaga að innviðum,“ sagði utanríkisráðherra en tók líka fram að íslenskt samfélag stæði vel að vígi að mörgu leyti. 

Hins vegar gætum við ekki leyft okkur að vera kærulaus og því skipti meira máli en nokkru sinni að byggja upp áfallaþol ómissandi innviða. Það væri t.d. ein megin áherslan i nýrri stefnu um öryggis- og varnarmál. Þorgerður Katrín sagði að þessi uppbygging væri sameiginlegt verkefni stjórnvalda og atvinnulífsins og hjá fyrirtækjunum væri að finna mikla þekkingu og reynslu. 

Við stöndum á sterkum grunni

„Við erum ekki hér til að hræða heldur til að vakna því orku- og veitukerfin eru fyrsta varnarlínan ef eitthvað kemur upp á,“ sagði Sólrún Kristjánsdóttir, stjórnarformaður Samorku, í upphafi ársfundarins. Hún benti á að orku- og veitufyrirtæki hér á landi standi frammi fyrir mikilli uppbyggingu á næstu árum, fjárfestingum sem nemi hundruðum milljarða króna. Til að ráðast í þær þurfi hugrekki og réttu umgjörðina svo styrkja megi  innviðina á þeim hraða sem alþjóðlega umhverfið krefst.

 „Það er áskorun að takast á við þetta verkefni og mikilvægt að viðhalda líka samkeppnishæfni Íslands,“ sagði Finnur Beck framkvæmdastjóri Samorku. „Við stöndum á sterkum grunni, við leysum þessar áskoranir og það er mikill metnaður innan geirans enda tækifærin fyrir Ísland ærin,“ sagði Finnur. 

Skemmdarverk hafa margfaldast

„Áfallaþol þarf að vera hluti af þjóðaröryggi og fælingarmætti gagnvart ógnum. Til að ná því takmarki þarf sameiginlega nálgun stjórnvalda og samfélagsins alls,“ sagði Charlie Edwards, sérfræðingur í stefnumótun og þjóðaröryggi hjá International Institute for Strategic Studies hugveitunni, í erindi sínu. 

Hann benti á hvernig skemmdarverk á innviðum í Evrópu sem rekja má til rússneskra stjórnvalda hafi margfaldast frá allsherjar innrás Rússlands í Úkraínu fyrir fjórum árum. 

Edwards sagði mikilvægt fyrir íslenska orku- og veitugeirann að kortleggja mögulega veikleika, efla stöðuga vöktun, auka skilvirka deilingu upplýsinga og stjórnvöld eigi að setja í forgang nokkur lykil verkefni sem verði þá hrint í framkvæmd. 

Mikill meirihluti telur breytingar á regluverki nauðsynlegar

Lagaumgjörð orku- og veitugeirans var einnig í brennidepli á fundinum. Þannig töldu 90% svarenda í spurningakönnun meðal aðildarfélaga Samorku að breytingar á regluverki væru nauðsynlegar til að þau gætu sinnt sínu hlutverki. „Einföldum leyfisveitingaferla er aðildarfélögum þar efst í huga,“ sagði Jón Gunnarsson, verkefnisstjóri greiningar hjá Samorku þegar hann kynnti niðurstöðurnar. 

Katrín Helga Hallgrímsdóttir lögfræðingur Samorku benti á að orku- og veitugeirinn þyrfti að standa jafnfætis fjarskiptum og vegakerfi þegar kæmi að heimildum til að vernda innviði og byggja þá upp.

Ljóst er að orku- og veitufyrirtæki hér á landi hafa ekki setið auðum höndum í að styrkja áfallaþol. „Dreifiveitur og flutningsfyrirtæki hafa eflt mjög varnir sínar á undanförnum árum og við megum vera stolt af þeirri uppbyggingu,“ sagði Hanna Björg Konráðsdóttir, skrifstofustjóri Raforkueftirlitsins en sagði það líka mjög mikilvægt að koma á samstarfshópi orku- og veitugeirans og stjórnvalda til að kortleggja stöðuna og setja fram heildstæða áætlun um frekari uppbyggingu. 

Öryggislöggjöf í vinnslu

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra gerði endurskoðun laga um almannavarnir að umtalsefni og sagði mikilvægt að skerpa á því að ógnir og áföll gætu líka verið af manna völdum.

 „Það þarf líka að setja öryggislöggjöf, til að ramma inn samfélagslega hagsmuni og vinna við að smíða hana er hafin í dómsmálaráðuneytinu,“ sagði ráðherra, aðspurð um skýrslu stjórnvalda um áfallaþol á grunni sjö viðmiða Atlantshafsbandalagsins en þar er m.a. er fjallað um lagaumhverfi á þessu sviði. 

Sterk í baráttunni fyrir loftslagið

„Við viljum nýta tækifærin til frekari lífskjarasóknar,“ sagði Bjarni Benediktsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í spjalli við Hafdísi Helgu Helgadóttur, upplýsingafulltrúa Samorku.

„Við eigum að fullnýta þá orku sem við höfum þegar sótt, styrkja flutningskerfið og halda áfram að afla nýrrar orku auk þess að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda,“ sagði Bjarni. Loftslagsbreytingar voru einmitt ofarlega á baugi í erindi Hildigunnar Thorsteinsson forstjóra Veðurstofu Íslands, sem benti m.a. á áhrif hlýinda og þurrka á orkuforða jökla og vatnsbúskap. 

„Við erum búin að skipuleggja samfélag okkar fyrir loftslagið sem var, nú verðum að skipuleggja okkur fyrir loftslag framtíðarinnar,“ sagði Hildigunnur. 

Þurfum að tryggja orkusjálfstæði

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku og loftslagsráðherra, rakti í ræðu sinni margvíslega stefnumótun og aðgerðir stjórnvalda til að einfalda og bæta lagaumhverfi orku- og veitugeirans, vernda vatnsgæði og efla enn frekar nýtingu jarðhita auk þess að auka framboð á raforku. 

Hann sagði líka að hægt væri að draga lærdóm af áhrifum stríðsins sem nú geisar í Mið-Austurlöndum á orkumarkaði heimsins. „Við þurfum að halda áfram orkuskiptunum af fullum þunga, þannig tryggum við orkusjálfstæði, orkufullveldi og áfallaþol íslands á óvissutímum,“ sagði umhverfis- orku og loftslagsráðherra á ársfundi Samorku 2026. 

Hér að neðan má sjá svipmyndir af fundinum: