Fréttir

Lög um stjórn vatnamála verða endurskrifuð frá grunni segir ráðherra

Umhverfis- orku og loftslagsráðherra, Jóhann Páll Jóhannsson, lagði áherslu að tryggja þyrfti fumlausa og samhæfða stjórnsýslu í vatnamálum, þegar hann ávarpaði ársfund Samorku, 17. mars s.l.

„Um leið höfum við ráðist í það verkefni að endurskrifa lög um stjórn vatnamála frá grunni  sem ég geri ráð fyrir að leggja fram sem frumvarp næsta haust,“ sagði Jóhann Páll á ársfundinum. „Þetta er allt saman í góðum farvegi enda er hreina vatnið okkar það sem gerir Ísland að Íslandi. Þetta eru gæði sem við ætlum að verja.“

Samorka, sendi í byrjun febrúar inn í samráðsgátt stjórnvalda umsögn um frumvarp til laga um stjórn vatnamála sem er liður í innleiðingarferli  tilskipunar Evrópusambandsins um stefnu í vatnamálum, nr. 2000/60/EB. Það er einhver umfangsmesta löggjöf og stjórnsýsla sem fram fer á vegum Evrópusambandsins. Með tilskipuninni var innleitt heildsætt stjórnunarkerfi fyrir stjórn vatnamála í Evrópu og sett metnaðarfull tímasett markmið til að tryggja gott ástand vatns. Í apríl 2025 gaf Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) út mat á innleiðingu vatnatilskipunarinnar á Íslandi. Líkt og rakið er í frumvarpinu eru ýmsar athugasemdir gerðar við innleiðinguna á Íslandi og ljóst virðist að lögin um hana frá 2011 hafi í raun aldrei komið að fullu til framkvæmda. Frumvarpinu er að einhverju leyti ætlað að taka á þessu.

Í tilkynningu stjórnvalda segir að frumvarpinu sé ætlað „að endurspegla sem best kjarna vatnatilskipunar og mæla fyrir um skilvirka framkvæmd og samstarf stjórnvalda á sviði vatnamála. Er frumvarpinu ætlað að tryggja lágmarkskröfur vatnatilskipunarinnar og gengur því ekki lengra en þær kröfur mæla fyrir um.“

Samorka taldi í umsögn sinni að frumvarpið fæli í sér mikilvægar breytingar á regluverki vatnamála, en alvarlegir annmarkar væru á því hvað varðar samráð, áhrifamat, samþættingu við evrópska orku- og loftslagslöggjöf, of víðtækt gildissvið laganna og réttaröryggi leyfishafa. „Samorka hvetur eindregið til þess að frumvarpið verði endurskoðað með þessi sjónarmiðum í huga og lýsir sig reiðubúna samstarfs við stjórnvöld um nauðsynlegar aðlaganir og endurbætur á frumvarpinu. Samorka hvetur stjórnvöld til að standa við áform sín um að einfalda umhverfi leyfisveitinga og tryggja uppbyggingu í orku sem grundvöll orkuskipta, atvinnu- og byggðaþróunar, en hætt er við að ýmis ákvæði frumvarpsins vinni beinlínis gegn þeim markmiðum,“ sagði í umsögn Samorku sem hægt er að lesa í heild sinni hér að neðan.

https://samorka.is/wp-content/uploads/2026/02/Samorka_StjornVatnamala_S.254.2025.pdf: Lög um stjórn vatnamála verða endurskrifuð frá grunni segir ráðherra

Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra gerði mikilvægi áfallaþols og varnir gegn fjölþáttaógnum að umtalsefni í fréttaviðtali við RUV í kjölfar þess að hún og Kaja Kallas, utanríkismálastjóri Evrópusambandsins (ESB), undirrituðu samstarfsyfirlýsingu um öryggis- og varnarmál í Brussel í gær, 18. mars.

 „Það felst margt í samkomulaginu, m.a. að við Íslendingar erum að tryggja okkur aðgang að verkefnum, gríðarlega mikilvægt, aðgang að sérfræðiþekkingu á þessum tímum og líka ákveðinni greiningargetu. Þetta skiptir okkur máli í okkar vörnum, ekki síst gegn fjölþáttaógnum. Þar er Evrópusambandið algjörlega í leiðtogahlutverki,“ sagði Þorgerður Katrín. Hún var einnig spurð um þá staðreynd að samkvæmt samkomulaginu fær Ísland aðgang að sjóðum og verkefnum sem ganga út á fjárfestingum í varnar- og öryggistengdri starfsemi. Spurningin væri hvort það væri eitthvað sem Ísland ætti heima í? „Já ég myndi segja það,“ sagði utanríkisráðherra og benti á ýmis íslensk fyrirtæki sem hafi náð góðum árangri, t.d. í nýsköpun. „Þau hafa sýnt að þau geta þróað vörur, varning, tæki og tól til að styrkja og auka getu Evrópu til að ýta undir seiglu, varnargetu, þolgæði og áfallaþolið. Allt þetta skiptir máli og það er mikilvægt að tengjast við þetta, m.a. með íslenskan iðnað í huga,“ sagði utanríkisráðherra í kvöldfréttum RUV.

Þorgerður Katrín var einmitt meðal frummælenda á ársfundi Samorku, 17. mars þar sem efling áfallaþols ómissandi innviða var í brennidepli. Utanríkisráðherra sagði á fundinum að öryggisumhverfi Evrópu væri að breytast hratt og við gætum ekki lokað augunum fyrir fjölþáttaógnum sem að okkur steðja. „Ef árás yrði gerð á Ísland yrði hún að mínu mati ekki í formi hefðbundins landhernaðar heldur atlaga að innviðum,“ sagði Þorgerður Katraín en tók líka fram að íslenskt samfélag stæði vel að vígi að mörgu leyti.

Í fréttatilkynningu utanríkisráðuneytisins kemu fram að með samstarfsyfirlýsingunni við ESB sé áréttaður pólitískur vilji Íslands og Evrópusambandsins um aukið samstarf á sviði öryggis- og varnarmála. Yfirlýsingin sé ekki skuldbindandi og feli ekki í sér kvaðir um framlög eða þátttöku Íslands í verkefnum ESB. Samorka skilaði nýlega inn í samráðsgátt umsögn um þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB fyrir 2028-2034. Stærsta breytingin frá núverandi fyrirkomulagi felst í stofnun nýs Samkeppnishæfnissjóðs (e. European Competitiveness Fund, ECF) upp á 234,3 milljarða evra Í honum verða sameinaðar 14 núgildandi áætlanir og þar af eru sjö sem Ísland á nú þegar aðild að. Sjóðnum er skipt í fjóra stefnuglugga en sá langstærsti, snýst um viðnámsþol, öryggi, varnariðnað og geiminn (space). Samkvæmt tillögu framkvæmdastjórnar ESB fær hann 125,2 milljarða evra í framlög. Undir þennan glugga fellur borgaralegt öryggi, t.d. lykilinnviðir og einnig tækni með tvíþætt notagildi (dual use), fyrir borgaraleg og hernaðarleg not.

Almannavarnaáætlun ESB (Union Civil Protection Mechanism – UCPM) er önnur samstarfsáætlun ESB sem hefur þann tvíþætta tilgang að samhæfa viðbrögð við neyðarástandi í Evrópu og sömuleiðis að efla áfallaþol og fyrirbyggjandi aðgerðir aðildarríkjanna. Framkvæmdastjórn ESB leggur til að styrkja þessa áætlun verulega til að auka m.a. samvinnu um forvarnir og efla undirbúning og viðbrögð við náttúru- og heilsuvá, sem og ógnum af manna völdum. Samorka benti í umsögn sinni á að sterkir orku- og veituinnviðir væru hluti af öflugum almannavörnum og viðnámsþrótti og því sé mikilvægt að íslensk stjórnvöld skoði vel og kynni fyrir haghöfum hvaða möguleikar væru á styrkjum eða samstarfi sem tengist almannavarnaáætlun ESB.

Hér er hægt að lesa umsögn Samorku um þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB 2028-2034

7238541f-211e-f111-9bd6-005056bcce7e: Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Hér er hlekkur á frétt RUV með viðtalinu við utanríkisráðherra.

Fréttir – Spilari RÚV: Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Og upptaka af ársfundi Samorku þar sem Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra ræddi líka um almannavarnir og öryggi, ásamt fleiri gestum.

Beint streymi frá ársfundi Samorku – Samorka: Áfallaþol og varnir gegn fjölþáttaógnum mikilvægir þættir í samkomulagi við ESB segir utanríkisráðherra

Ársfundur Samorku um samkeppnishæfni, uppbyggingu og öflugt áfallaþol á óvissutímum

Samkeppnishæfni Íslands og samstarf atvinnulífs og stjórnvalda til að efla öryggi var rauði þráðurinn á ársfundi Samorku í gær 17. mars undir yfirskriftinni „Uppbygging á óvissutímum. Eflum áfallaþol ómissandi innviða.“ 

Ómissandi innviðir líklegt skotmörk

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sagði á fundinum að öryggisumhverfi Evrópu væri að breytast hratt og við gætum ekki lokað augunum fyrir fjölþáttaógnum sem að okkur steðja. „Ef árás yrði gerð á Ísland yrði hún að mínu mati ekki í formi hefðbundins landhernaðar heldur atlaga að innviðum,“ sagði utanríkisráðherra en tók líka fram að íslenskt samfélag stæði vel að vígi að mörgu leyti. 

Hins vegar gætum við ekki leyft okkur að vera kærulaus og því skipti meira máli en nokkru sinni að byggja upp áfallaþol ómissandi innviða. Það væri t.d. ein megin áherslan i nýrri stefnu um öryggis- og varnarmál. Þorgerður Katrín sagði að þessi uppbygging væri sameiginlegt verkefni stjórnvalda og atvinnulífsins og hjá fyrirtækjunum væri að finna mikla þekkingu og reynslu. 

Við stöndum á sterkum grunni

„Við erum ekki hér til að hræða heldur til að vakna því orku- og veitukerfin eru fyrsta varnarlínan ef eitthvað kemur upp á,“ sagði Sólrún Kristjánsdóttir, stjórnarformaður Samorku, í upphafi ársfundarins. Hún benti á að orku- og veitufyrirtæki hér á landi standi frammi fyrir mikilli uppbyggingu á næstu árum, fjárfestingum sem nemi hundruðum milljarða króna. Til að ráðast í þær þurfi hugrekki og réttu umgjörðina svo styrkja megi  innviðina á þeim hraða sem alþjóðlega umhverfið krefst.

 „Það er áskorun að takast á við þetta verkefni og mikilvægt að viðhalda líka samkeppnishæfni Íslands,“ sagði Finnur Beck framkvæmdastjóri Samorku. „Við stöndum á sterkum grunni, við leysum þessar áskoranir og það er mikill metnaður innan geirans enda tækifærin fyrir Ísland ærin,“ sagði Finnur. 

Skemmdarverk hafa margfaldast

„Áfallaþol þarf að vera hluti af þjóðaröryggi og fælingarmætti gagnvart ógnum. Til að ná því takmarki þarf sameiginlega nálgun stjórnvalda og samfélagsins alls,“ sagði Charlie Edwards, sérfræðingur í stefnumótun og þjóðaröryggi hjá International Institute for Strategic Studies hugveitunni, í erindi sínu. 

Hann benti á hvernig skemmdarverk á innviðum í Evrópu sem rekja má til rússneskra stjórnvalda hafi margfaldast frá allsherjar innrás Rússlands í Úkraínu fyrir fjórum árum. 

Edwards sagði mikilvægt fyrir íslenska orku- og veitugeirann að kortleggja mögulega veikleika, efla stöðuga vöktun, auka skilvirka deilingu upplýsinga og stjórnvöld eigi að setja í forgang nokkur lykil verkefni sem verði þá hrint í framkvæmd. 

Mikill meirihluti telur breytingar á regluverki nauðsynlegar

Lagaumgjörð orku- og veitugeirans var einnig í brennidepli á fundinum. Þannig töldu 90% svarenda í spurningakönnun meðal aðildarfélaga Samorku að breytingar á regluverki væru nauðsynlegar til að þau gætu sinnt sínu hlutverki. „Einföldum leyfisveitingaferla er aðildarfélögum þar efst í huga,“ sagði Jón Gunnarsson, verkefnisstjóri greiningar hjá Samorku þegar hann kynnti niðurstöðurnar. 

Katrín Helga Hallgrímsdóttir lögfræðingur Samorku benti á að orku- og veitugeirinn þyrfti að standa jafnfætis fjarskiptum og vegakerfi þegar kæmi að heimildum til að vernda innviði og byggja þá upp.

Ljóst er að orku- og veitufyrirtæki hér á landi hafa ekki setið auðum höndum í að styrkja áfallaþol. „Dreifiveitur og flutningsfyrirtæki hafa eflt mjög varnir sínar á undanförnum árum og við megum vera stolt af þeirri uppbyggingu,“ sagði Hanna Björg Konráðsdóttir, skrifstofustjóri Raforkueftirlitsins en sagði það líka mjög mikilvægt að koma á samstarfshópi orku- og veitugeirans og stjórnvalda til að kortleggja stöðuna og setja fram heildstæða áætlun um frekari uppbyggingu. 

Öryggislöggjöf í vinnslu

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra gerði endurskoðun laga um almannavarnir að umtalsefni og sagði mikilvægt að skerpa á því að ógnir og áföll gætu líka verið af manna völdum.

 „Það þarf líka að setja öryggislöggjöf, til að ramma inn samfélagslega hagsmuni og vinna við að smíða hana er hafin í dómsmálaráðuneytinu,“ sagði ráðherra, aðspurð um skýrslu stjórnvalda um áfallaþol á grunni sjö viðmiða Atlantshafsbandalagsins en þar er m.a. er fjallað um lagaumhverfi á þessu sviði. 

Sterk í baráttunni fyrir loftslagið

„Við viljum nýta tækifærin til frekari lífskjarasóknar,“ sagði Bjarni Benediktsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í spjalli við Hafdísi Helgu Helgadóttur, upplýsingafulltrúa Samorku.

„Við eigum að fullnýta þá orku sem við höfum þegar sótt, styrkja flutningskerfið og halda áfram að afla nýrrar orku auk þess að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda,“ sagði Bjarni. Loftslagsbreytingar voru einmitt ofarlega á baugi í erindi Hildigunnar Thorsteinsson forstjóra Veðurstofu Íslands, sem benti m.a. á áhrif hlýinda og þurrka á orkuforða jökla og vatnsbúskap. 

„Við erum búin að skipuleggja samfélag okkar fyrir loftslagið sem var, nú verðum að skipuleggja okkur fyrir loftslag framtíðarinnar,“ sagði Hildigunnur. 

Þurfum að tryggja orkusjálfstæði

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis- orku og loftslagsráðherra, rakti í ræðu sinni margvíslega stefnumótun og aðgerðir stjórnvalda til að einfalda og bæta lagaumhverfi orku- og veitugeirans, vernda vatnsgæði og efla enn frekar nýtingu jarðhita auk þess að auka framboð á raforku. 

Hann sagði líka að hægt væri að draga lærdóm af áhrifum stríðsins sem nú geisar í Mið-Austurlöndum á orkumarkaði heimsins. „Við þurfum að halda áfram orkuskiptunum af fullum þunga, þannig tryggum við orkusjálfstæði, orkufullveldi og áfallaþol íslands á óvissutímum,“ sagði umhverfis- orku og loftslagsráðherra á ársfundi Samorku 2026. 

Hér að neðan má sjá svipmyndir af fundinum:

Evrópusambandið birtir aðgerðaáætlun um nýtingu jarðhita 19. maí

Evrópusambandið mun birta aðgerðaáætlun sína um nýtingu jarðhita þann 19. maí n.k. samkvæmt upplýsingum frá EGEC – evrópsku jarðhitasamtökunum sem Samorka er aðili að. Forseti framkvæmdastjórnar ESB, Ursula von der Leyen, hefur einnig staðfest að áætlunin sé væntanleg að því er Euracitiv fréttamiðillinn greinir frá.  Fulltrúi Samorku hvatti framkvæmdastjórnina til að setja fram metnaðarfulla aðgerðaætlun, í pallborði með fulltrúa ESB og fleirum á ráðstefnu hér í Brussel 25. febrúar s.l.

Samorka, HS Orka, Landsvirkjun og Veitur voru meðal þeirra sem skrifuðu undir bréf EGEC þann 11. desember s.l. til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins um að stórefla nýtingu jarðhita í Evrópu með aðgerðaáætluninni  Hún er hluti af svokallaðri „Heating and Cooling Strategy“ á vegum ESB. Í bréfinu er lögð áhersla á að með skýrri stefnumótun og pólitískum skuldbindingum ráðamanna sé hægt að auka fjárfestingar, efla nýsköpun og einfalda ferli leyfisveitinga til að jarðhiti verði ein af forsendum fyrir orkuskiptum í Evrópu og orkusjálfstæði álfunnar.

Þá lýstu þingmenn á Evrópuþinginu eindregnum stuðningi við stóraukna nýtingu jarðhita í umræðum þann 16. október.  Þeir sögðu að þessi endurnýjanlega orkulind væri mjög vannýtt í álfunni en ryðja þyrfti hindrunum úr vegi til að efla vinnslu á jarðhita til húshitunar og fleiri nota. Einn þingmaður benti á Ísland sem dæmi um land þar sem hægt væri að hafa fjárhagslegan hagnað af jarðhitanýtingu. Umræðan var á vegum orkunefndar Evrópuþingsins. Tveimur dögum áður var Dan Jörgensen orkumálastjóri ESB meðal frummælenda á ráðstefnu um nýtingu jarðhita „Our Climate Future“ hér í Brussel. Samorka tók þátt í að skipuleggja ráðstefnuna sem var fjölsótt. Þar talaði einnig Jóhann Páll Jóhannsson ráðherra umhverfis, orku og loftslags en Stefán Haukur Jóhannesson sendiherra í Brussel opnaði ráðstefnuna.

Samorka og nokkur aðildarfyrirtæki ásamt íslenskum stjórnvöldum sendu einnig umsagnir um aðgerðaáætlunina inn í samráðsgátt ESB snemma í október. Í sinni umsögn lagði Samorka m.a. áherslu á leiðtogahlutverk Íslands – hvernig íslensk orkufyrirtæki hafi margt fram að færa til að efla nýtingu jarðhita í Evrópu. Þessi orka úr iðrum jarðar geti verið í lykilhlutverki í orkuskiptum og til að ná loftslagsmarkmiðum. Það sé einnig mikilvægt að hverskyns löggjöf frá ESB á þessu sviði taki mið af sjálfbærnimarkmiðum og eðli jarðhitanýtingar til orkuframleiðslu. Nýjar reglur megi ekki standa í vegi fyrir eða grafa undan nýtingu þessarar sjálfbæru orkulindar. Það verður athyglisvert að sjá hvort aðgerðaáætlunin stendur undir þeim vonum sem við hana eru bundnar og Samorka mun fylgjast grannt með málinu.

Samstarfsáætlanir ESB um samkeppnishæfni, nýsköpun, vísindi, áfallaþol og innviði

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur birt tillögur að nýjum samstarfsáætlunum fyrir tímabilið 2028-2034. Umfangsmiklar breytingar eru boðaðar á skipulagi og framkvæmd áætlana sem Ísland á aðild að á grundvelli EES-samningsins. Almennt er aukin áhersla lögð á samkeppnishæfni, efnahagslegt sjálfræði á mikilvægum sviðum, viðnámsþol og öryggis – og varnarmál. Máilð er komið í samráðsgátt íslenskra stjórnvalda og geta haghafar skilað inn umsögnum til 12. mars n.k. Orku- og veitufyrirtæki hafa sótt í ýmsa sjóði sem tengjast þessu samstarfi og nýir möguleikar eru ávallt að opnast.

Stærsta breytingin frá núverandi fyrirkomulagi felst í stofnun nýs Samkeppnishæfnissjóðs (e. European Competitiveness Fund, ECF). Sjóðnum er ætlað að stórefla fjárfestingar og stuðning við nýsköpun og tækniþróun. Heildarfjárhagsrammi sjóðsins er áætlaður 234,3 milljarðar evra og skiptist í fjóra svokallaða „stefnuglugga.“ Sá langsærsti snýst um viðnámsþol, öryggi, varnariðnað og geiminn (space) eða rúmir 125 milljarðar evra. Í þessum glugga er borgaralegt öryggi, t.d. lykilinnviðir og einnig tækni með tvíþætt notagildi (dual use). Annar stefnugluggi upp á rúma 26 milljarða evra snýst um svokallaða hreina umbreytingu, ss. að draga úr losun frá iðnaði, betri nýtingu orku, fjölbreyttari orkugjafa og mögulega samfjármögnun með „Innovation Fund“ sem er fjármagnaður í gegnum losunarheimildir (ETS)

Stefnugluggi sem nær yfir stafræna forystu upp á rúma 51.5 milljarða evra er einnig áhugaverður fyrir orku- og veitufyrirtæki enda lýtur hann m.a. að stafrænum tengingum og innviðum auk netöryggis. Í þessu samhengi má einnig nefna til sögunnar Almannavarnaáætlun ESB (UCPM) sem hefur þann tvíþætta tilgang að samhæfa viðbrögð við neyðarástandi í Evrópu og sömuleiðis að efla áfallaþol og fyrirbyggjandi aðgerðir aðildarríkjanna. Fram kom á kynningarfundi um þessar samstarfsáætlanir sem Samorka fylgdist með að sjóður sem tengist almannavarnaáæltuninni hafi reynst íslenskum stjórnvöldum þar sé hægt að sækja um styrki.

Horizon Europe, 10. rammaáætlun ESB um rannsóknir og nýsköpun er svo með heildarfjárhagsramma upp á 175 milljarða evra samkvæmt þeim tillögum sem hafa verið lagðar fram. Markmið áætlunarinnar er að styrkja vísinda -,tækni – og nýsköpunargrunn Evrópu og auka samkeppnishæfni með stuðningi við nýsköpun og grunnrannsóknir. Horizon Europe verður áfram sjálfstæð áætlun, en þó með verulegri samþættingu við nýja Samkeppnishæfnisjóðinn.

Samorka tók einnig þátt í opnum fundi í Brussel 25 febrúar s.l. um mikilvægi alþjóðlegrar samvinnu til að styrkja samkeppnishæfni, m.a. með rannsóknum og eflingu hreinna orkugjafa. Sveinn Helgason, verkefnisstjóri erlend samstarfs var þar í pallborði, með fulltrúa norskra stjórnvalda, Rolls Royce og framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Sendiráð Íslands í Brussel var meðal skipuleggjanda og fulltúar RANNÍS, Hafrannsóknastofnunar og nokkurra ráðuneyta voru meðal ráðstefnugesta og þátttakenda.

Hér er hlekkur á samráðsgátt íslenskra stjórnvalda vegna þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB 2028-2034. Hún er opin til 12. mars n.k. og þar er einnig að finna ýmis fylgiskjöl og frekari upplýsingar.

Samráðsgátt | Mál: S-38/2026: Samstarfsáætlanir ESB um samkeppnishæfni, nýsköpun, vísindi, áfallaþol og innviði

Hér er svo að finna upptöku á kynningarfund íslenskra stjórnvalda um þessar samstarfsáætlanir sem er liður í opnu samráði þeirra við hagsmunaaðila, þar á meðal Samorku og aðildarfyrirtæki.

Kynningarfundi um opið samráð um þátttöku Íslands í samstarfsáætlunum ESB 2028 – 2034.: Samstarfsáætlanir ESB um samkeppnishæfni, nýsköpun, vísindi, áfallaþol og innviði

ESB vill styrkja hreinan iðnað og tækni með nýrri löggjöf

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins kynnti í gær, 4. mars, löggjafartilögu sem ber heitið  „Industrial Accelator Act.“ IAA er ætlað að auka eftirspurn eftir „hreinni“ (low-carbon) tækni og vörum framleiddum í Evrópu. ESB segir að þessar aðgerðir eigi að efla framleiðslu, ýta undir vöxt í atvinnulífinu, skapa störf í Evrópusambandinu og styðja um leið við að fyrirtæki tileinki sér hreinni tækni til framtíðar.

Í IAA-löggjafartillögunni er lögð áhersla á „Union origin“ (sem margir kalla „Made in Europe“) viðmið í innkaupum og opinberri aðstoð í ákveðnum atvinnugreinum – m.a. bílaframleiðslu og áli en þessi viðmið geti einnig náð til fleiri atvinnugreina .Miðað við mat Eurelectric og fleiri á „Industrial Accelator Act“ má ætla að Ísland falli undir „Made in Europe“ í krafti EES-samningsins. Textinn í tilkynningu ESB um þetta efni er eftirfarandi og er sérstaklega vakin athygli á feitletraða textanum.

 „The proposal encourages greater reciprocity in public procurement, by providing equal treatment to countries that offer EU companies access to their markets, in line with the Draghi report. Content from partners with which the Union has concluded an agreement establishing a free trade area or a customs union, or that are parties to the Agreement on Government Procurement, and where relevant obligations of the Union exist under that agreement, shall be deemed to be of Union origin. For other public interventions, notably public schemes and auctions, partners can be covered within the IAA scope if they have a free trade agreement or customs union with the EU.“

Þessi hluti löggjafartillögunnar hefur verið umdeildur og orðið til þess að því hefur hvað eftir annað verið frestað að leggja IAA fram. Þessi framlagning á löggjafartillögu framkvæmdastjórnarinnar er fyrsta skrefið í löngu ferli þar sem aðrar stofnanir ESB koma líka að borðinu. Samorka mun áfram fylgjast með málinu enda skiptir það máli fyrir íslenska hagsmuni.

Meira um „Industrial Accelator Act“ hér:

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_515: ESB vill styrkja hreinan iðnað og tækni með nýrri löggjöf

ESB leitar samráðs um breytingar á löggjöf um netöryggi

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur opnað samráðsgátt vegna endurskoðunar á löggjöf ESB um netöryggi. (EU Cybersecurity Act). Tilgangurinn með þessari endurskoðun er að styrkja áfallaþol ESB á sviði netöryggis, gera núverandi löggjöf skilvirkari og styðja við þróun á öruggri stafrænni aðfangakeðju. Netöryggi er mikilvægur hluti af því að verja ómissandi innviði gegn nýjum ógnum – málefni sem Samorka og aðildarfyrirtæki samtakanna hafa lagt áherslu á undanfarin misseri.

Framkvæmdastjórn ESB kynnti 20. janúar s.l nýjan löggjafarpakka um netöryggi. Hluti af honum var tillaga um breytingar á EU Cybersecurity Act og breytingar sem beindust að ákveðnum þáttum NS2 tilskipunarinnar  (e. Network and Information Systems Directive) Það er ný netöryggistilskipun sem leysir af hólmi NIS 1, sem hefur verið innleidd hér á landi. NIS 2 er ætlað að tryggja netöryggi mikilvægra innviða enn frekar

Endurskoðun löggjafarinnar um netöryggi er hluti af verkáætlun framkvæmdastjórnar ESB og fellur undir þá áherslu hennar að einfalda löggjöf og minnka reglubyrði haghafa. REFIT (Regulatory Fitness and Performance programme). Öll endurgjöf haghafa og annarra í gegnum samráðsgáttina verður tekin saman og framkvæmdastjórnin mun kynna hana fyrir Evrópuþinginu og Ráði ESB (Council) sem innlegg í umræðu um breytingar á löggjöfinni, að því fram kemur í tilkynningu.

Frestur til að skila umsögnum í samráðsgátt ESB um þetta mál rennur út 20. apríl n.k. Sjá gáttina hér:

https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14578-The-EU-Cybersecurity-Act_en: ESB leitar samráðs um breytingar á löggjöf um netöryggi

Hér má einnig lesa samantekt Bird and Bird fyrirtækisins. Hún skýrir áhrif fyrirhugaðra lagabreytinga á fyrirtæki, fleira sem viðkemur hagsmunum haghafa og greiningu á því hvernig þeir geti brugðist við.

https://www.twobirds.com/en/insights/2026/eu-cybersecurity-act-proposal-key-provisions,-scope,-and-implications-for-organisations: ESB leitar samráðs um breytingar á löggjöf um netöryggi

ESB opnar samráðsgátt um framtíðarstefnu í loftslagsmálum

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur opnað samráðsgátt fyrir nýjan stefnuramma um loftslagsmál eftir 2030 „EU‘s post-2030 climate policy framework.“ Framkvæmdastjórnin hvetur alla haghafa til að koma að sínum sjónarmiðum en gáttin er opin til 4. maí n.k.

Evrópusambandið hefur sett fram það markmið að minnka losun gróðurhúsalofttegunda um 90% árið 2040, miðað við stöðuna árið 1990. Samráðið framundan snýst einnig um loftslagsmarkmið í einstökum aðildarríkjum sem renna út árið 2030 samkvæmt tilkynningu ESB. Markmiðið er að viðhalda sterkum hvötum  til að minnka losun í samræmi við 2040-markmið ESB.

Framkvæmdastjórn ESB hvetur þá sem senda inn umsagnir að þeir leggi sitt af mörkum til að tryggja að framtíðarreglur ESB um loftslagsmál verði sanngjarnar, hagkvæmar og lagaðar að mismunandi aðstæðum í einstökum löndum.  Lög og reglur ESB um loftslagsmál hafa áhrif hér á landi i gegnum innleiðingu þeirra á grundvelli EES-samningsins.

Árangur í loftslagsmálum er samtvinnaður uppbyggingu endurnýjanlegra orkugjafa þar sem íslenski orkugeirinn stendur framarlega.

Hlekkur á tilkynningu framkvæmdastjórnar ESB og samráðsgáttina er hér:

Have your say on the EU’s post-2030 climate policy framework – Climate Action

Móttaka hafin á erindum fyrir Fagþing

Undirbúningur er hafinn fyrir Fagþing Samorku sem verður haldið 7. og 8. maí í Hljómahöll í Reykjanesbæ.

Í ár verður megináherslan á hita-, vatns- og fráveitumál og það fjölbreytta rekstrarumhverfi sem þeim tengist, frá regluverki og rekstri til rannsókna, öryggis og þróunar.

Við óskum nú eftir tillögum að erindum fyrir dagskrá þingsins og hvetjum ykkur eindregið til að senda inn hugmyndir. Hægt er að senda inn tillögu að erindi hér: Tillögur að erindum á Fagþing vatnsmiðla 2026

Þar skal koma fram:
Nafn innsendanda
Fyrirtæki
Netfang innsendanda
Vinnuheiti erindis
Stutt lýsing á innihaldi og áherslum þess

Frestur til að skila inn tillögum er 28. febrúar.

Við hlökkum til að fá fjölbreyttar tillögur og tryggja enn eitt metnaðarfullt og áhugavert fagþing fyrir atvinnugreinina.