Áhugaverðar niðurstöður frá Menntadegi Atvinnulífsins

Ríkjandi traust til menntakerfisins meðal aðildarfyrirtækja Samorku

Ný könnun, sem gerð var fyrir Menntadag atvinnulífsins á vegum Samtaka atvinnulífsins, sýnir að aðildarfyrirtæki Samorku í orku- og veitugeiranum hafa meiri trú á getu íslenska menntakerfisins til að mæta þörfum atvinnulífsins en fyrirtæki í öðrum geirum atvinnulífsins.

Á sama tíma gera fyrirtækin ráð fyrir áframhaldandi uppbyggingu á næstu árum, hafa minni áhyggjur af því að skortur á mannauði hamli vexti og sjá víða tækifæri í nýrri tækni. Niðurstöðurnar draga upp mynd af geira sem byggir á sterkri sérþekkingu og virðist almennt vel í stakk búinn til að takast á við þær breytingar sem framundan eru.

Traust til menntakerfisins sker sig úr

Niðurstöðurnar sýna að aðildarfyrirtæki Samorku bera meira traust til getu menntakerfisins til að mæta færniþörfum atvinnulífsins en fyrirtæki almennt. Þegar spurt var hversu vel menntakerfið uppfyllti færniþarfir fyrirtækis þeirra í dag töldu 75% svarenda innan Samorku að það gerði það mjög vel eða frekar vel. Til samanburðar var hlutfallið um 45% meðal fyrirtækja í atvinnulífinu í heild.

Svipuð mynd kemur fram þegar horft er til næstu fimm ára. Tveir af hverjum þremur fyrirtækjum innan Samorku telja að menntakerfið muni uppfylla færniþarfir þeirra vel eða frekar vel til framtíðar, á meðan um 42% fyrirtækja í heild hafa sömu skoðun. Fyrirtæki í orku- og veitugeiranum virðast því almennt vera bjartsýnni á getu menntakerfisins til að þróast í takt við þarfir vinnumarkaðarins en atvinnulífið almennt.

Þetta vekur athygli í ljósi þess að starfsemi aðildarfyrirtækja Samorku byggir að miklu leyti á sérhæfðri verkfræðiþekkingu, tæknimenntun og faglærðu starfsfólki. Þar sem kröfur til sérþekkingar eru miklar mætti ætla að fyrirtækin væru sérstaklega viðkvæm fyrir skorti á hæfni en niðurstöðurnar benda frekar til þess að þau upplifi góða tengingu milli menntunar og þeirra þarfa sem starfsemin kallar á.

Færri telja skort á mannauði hamla framtíðarvexti

Þrátt fyrir umfangsmikil verkefni sem framundan eru í tengslum við orkuskipti, rafvæðingu og uppbyggingu innviða virðast fyrirtækin almennt hafa minni áhyggjur af aðgengi að starfsfólki en áður. Nú telja um 24% fyrirtækja innan Samorku að skortur á mannauði muni standa í vegi fyrir vexti þeirra á næstu fimm árum, samanborið við 38% hlutfall árið áður.

Þetta er athyglisverð þróun því á sama tíma gera fyrirtækin almennt ráð fyrir auknum umsvifum. Rúmlega helmingur fyrirtækjanna, eða um 56%, gerir ráð fyrir að fjölga starfsfólki á næstu fimm árum en aðeins um 4% sjá fram á fækkun starfa. Fyrirtækin virðast því horfa bjartsýn til framtíðar og hafa meiri trú en áður á að þeim takist að manna þau störf sem verða til vegna aukinna umsvifa.

Sterk tengsl við menntakerfið

Niðurstöðurnar benda einnig til þess að fyrirtækin hafi byggt upp virk tengsl við menntakerfið. Tæplega 60% fyrirtækja innan Samorku eru í samstarfi við skóla eða nemendur með beinum hætti. Samstarfið getur falist í starfsnámi, verkefnavinnu, kynningum á starfsgreinum, vettvangsheimsóknum eða öðrum leiðum sem tengja saman nám og starf.

Fyrir atvinnugrein sem byggir á sérhæfðri þekkingu getur slíkt samstarf skipt miklu máli. Það auðveldar fyrirtækjum að kynna starfsemi sína fyrir komandi kynslóðum og gefur jafnframt nemendum betri innsýn í þau störf og þá hæfni sem atvinnulífið kallar eftir. Þegar þessar niðurstöður eru skoðaðar samhliða jákvæðu mati fyrirtækjanna á menntakerfinu er eðlilegt að velta fyrir sér hvort sterk tengsl milli atvinnulífs og menntastofnana séu hluti af skýringunni.

Tækniþróun talin skapa tækifæri

Könnunin sýnir jafnframt að fyrirtækin horfa jákvætt til tæknibreytinga. Níu af hverjum tíu fyrirtækjum innan Samorku telja að tækifæri til að nýta gervigreind í starfsemi sinni séu mikil eða frekar mikil. Á sama tíma segja rúmlega átta af hverjum tíu að notkun gervigreindar hafi aukist á síðasta ári.

Þegar spurt var um notkunarsvið kom fram að fyrirtækin nýta tæknina helst til gagnagreiningar og stefnumótunar, en einnig í þjónustu, upplýsingavinnslu og öðrum verkefnum sem styðja við rekstur og ákvarðanatöku. Þá telja flest fyrirtækin að gervigreind muni hafa veruleg áhrif á samkeppnismarkaði þeirra á næstu árum. Niðurstöðurnar benda því til þess að tæknibreytingar séu ekki aðeins taldar hafa áhrif í framtíðinni heldur séu þær þegar farnar að móta starfsemi fyrirtækjanna.

Geiri sem byggir á þekkingu og framtíðarsýn

Þegar niðurstöðurnar eru skoðaðar í heild birtist nokkuð skýr mynd. Fyrirtæki innan Samorku hafa meiri trú á getu menntakerfisins til að mæta færniþörfum þeirra en fyrirtæki almennt, þau telja síður að skortur á mannauði muni hamla vexti og gera ráð fyrir áframhaldandi fjölgun starfsfólks á næstu árum. Samhliða því eru fyrirtækin virk í samstarfi við menntakerfið og sjá víðtæk tækifæri í nýrri tækni.

Á tímum þegar hæfni, þekking og aðgengi að starfsfólki eru meðal mikilvægustu samkeppnisþátta fyrirtækja benda niðurstöðurnar til þess að fyrirtæki innan Samorku telji sig almennt standa vel að vígi. Þar sker sérstaklega úr hversu jákvætt þau meta getu menntakerfisins til að mæta bæði núverandi og framtíðarþörfum geirans.