10. september 2026 Þingmálaskrá kynnt: Orka á þingi í vetur Þingmálaskrá ríkisstjórnarinnar fyrir 158. Löggjafarþing var birt í gær. Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hyggst leggja fram þó nokkur mál sem snerta orku-og veitufyrirtæki með beinum og óbeinum hætti. Skilvirkari leyfisveitingar Samorka fagnar þeim áherslum sem birtast í þingmálaskrá og lúta að einföldun á seinlegum leyfisveitingarferlum. Þessi áhersla birtist víða í þingmálaskránni; í frumvarpi forsætisráðherra um einföldun regluverks, frumvörpum félags- og húsnæðismálaráðherra um breytingu á skipulagslögum og lögum um mannvirki og frumvörpum umhverfis-, orku-, og loftslagsráðherra um flýtingu uppbyggingar raforkuinnviða. Leyfisveitingaferli hér á landi standast ekki þau tímamörk sem gilda annars staðar á EES-svæðinu og Samorka telur brýnt að ferlin verði einfölduð og stytt án þess að slakað sé á kröfum um vandaða málsmeðferð. Orkuöflun til næstu 25 ára Fyrsta orkuöflunaráætlun stjórnvalda til næstu 25 ára á að líta dagsins ljós í janúar. Það er von Samorku að þar birtist metnaðarfull áform sem raunverulega leiði til þess að orkuframleiðendur og atvinnuvegir sjái framtíð í því að byggja hér upp raforkuframleiðslu til að mæta orkuskiptunum og framtíðaruppbyggingu atvinnulífs um allt land. Skýr og fyrirsjáanleg stefna er forsenda þess að fjárfestingar í orkuöflun og innviðum haldi í við þarfir samfélagsins. Fasteignaskattur á orkumannvirki Þá er boðað frumvarp um fasteignaskatt á orkumannvirki sem mun hafa bein áhrif á kostnað við orkuöflun. Þó Samorka styðji eindregið sjónarmið um að nærsamfélög njóti góðs af orkuframleiðslu, þá má slíkt ekki verða of dýru verði keypt. Raforkuöryggi heimila og atvinnulífs Von er á frumvarpi um raforkuöryggi til að tryggja að nægt framboð sé til staðar fyrir heimili og atvinnulíf. Samorka hefur lagt áherslu á að við útfærslu slíks kerfis sé jafnræðis gætt og ekki leggist óhóflegar eða of þungar byrðar á orkuframleiðendur. Hér verður að gæta þess að ábyrgð og hlutverk ólíkra aðila séu skýr og vel skilgreind. Áfallaþol og öryggi mikilvægra innviða Orku- og veituinnviðir eru burðarás í öryggi samfélagsins og áfallaþol þeirra og viðnámsþróttur ráða miklu um hvernig landið stendur af sér náttúruvá, netógnir og aðrar truflanir. Á þinginu eru boðuð lög um almannavarnir, ný öryggislöggjöf, lög um öryggi net- og upplýsingakerfa mikilvægra innviða og innleiðing á svokallaðri NIS2 tilskipun sem hefur það að markmiði að auka viðnámsþrótt samfélagslega mikilvægrar starfsemi gagnvart netógnum. Samorka leggur áherslu á að staða orku- og veitufyrirtækja í almannavarnakerfinu sé skýr og að náið samstarf verði við stjórnvöld um að skilgreina hvað telst til grunninnviða í þágu almannahagsmuna, hvaða kröfur eru gerðar til þeirra og hvernig nauðsynleg uppbygging þeirra verður fjármögnuð. Mikil fjárfestingarþörf í veituinnviðum Hitaveitur, vatnsveitur og fráveitur eru grunnþjónusta sem samfélagið treystir á daglega og standa frammi fyrir mikilli þörf fyrir fjárfestingar, hvort sem er í nýrri jarðhitaöflun, endurnýjun eldri lagna eða uppbyggingu í ört vaxandi byggðum. Rekstrar- og fjárfestingarumhverfi þessara innviða verður að tryggja að hægt sé að fjármagna og standa að nauðsynlegri uppbyggingu. Samorka kallar eftir því að þingið láti sig þessi mál varða. Samorka fylgist vel með framvindu mála Fjölda mörg önnur mál munu koma til kasta Samorku og aðildarfyrirtækja okkar í vetur sem haft geta víðtæk áhrif bæði á einstök fyrirtæki og samfélagið allt. Má þarf nefna frumvarpi um sjálfstæði Raforkueftirlitsins, breyting á lögum um stjórn vatnamála og frumvarp til laga um orkunýtni. Samorka er reiðubúin til samstarfs við þing og ráðuneyti um öll þessi mál.
4. júlí 2025 Þingið á lokametrum en flest orku- og veitutengd mál enn óafgreidd Þinglok nálgast og enn er margt óunnið í mikilvægum orku- og veitumálum. Þegar ný ríkisstjórn kynnti þingmálaskrá sína fyrir 156. löggjafarþing síðastliðið vor tók Samorka saman lista yfir tíu þingmál sem hafa beina snertingu við hagsmuni orku- og veitusviðsins. Sex þessara mála höfðu verið lögð fram af fyrri ráðherra, fjögur voru ný. Nú þegar líður að þinglokum hefur aðeins hluti þeirra hlotið fulla meðferð. Af tíu málum voru sjö lögð fram en þrjú sátu eftir, þar á meðal umfjöllun um fimm virkjunarkosti í fimmta áfanga rammaáætlunar. Þau þrjú sem ekki náðu fram eru því að öllum líkindum áfram í biðstöðu, þar til nýtt þing tekur við. Orku og veitutengd mál á þingmálalista yfirstandandi þings. Mál lituð bleikum hafa ekki verið lögð fram á yfirstandandi þingi. Tvö mál hafa verið samþykkt Af þeim sjö málum sem lögð voru fram hefur Alþingi samþykkt tvö. Annars vegar breytingar á raforkulögum og lögum um stjórn vatnamála sem veita Umhverfis- og Orkustofnun heimild til að leyfa breytingu á vatnshloti vegna framkvæmda í þágu almannahagsmuna. Þar með var brugðist við lagalegri óvissu sem skapaðist eftir dóm Héraðsdóms Reykjavíkur sem ógilti virkjunarleyfi Hvammsvirkjunar vegna skorts á lagaheimild. Hins vegar var samþykkt afhúðunarfrumvarp til breytinga á lögum um umhverfismat, sem færir íslenskt regluverk nær evróputilskipuninni sem lögin byggjast á. Fimm mál í nefnd eða biðstöðu Önnur mál eru ýmist í þingnefndum eða bíða umræðu. Þar á meðal eru tillögur um raforkuöryggi, einföldun leyfisveitinga og breytingar á viðskiptakerfi með raforku. Einnig bíða endurskoðun á þriðja áfanga rammaáætlunar og skýrari málsmeðferðarreglur fyrir áætlunarferlið frekari afgreiðslu. Samorka sendi inn umsagnir um þrjú mál í júní; um áform um endurskoðun laga um tekjustofna sveitarfélaga, um áform um endurskoðun sveitarstjórnarlaga og um drög að forgangslista vegna hagsmunagæslu Íslands gagnvart ESB. Hægt er að lesa allar umsagnir Samorku hér.
