3. júlí 2026 Hitaveita vex hratt í Evrópu en Ísland enn leiðandi Samtökin Euroheat & Power hafa gefið út skýrsluna DHC Market Outlook 2026. Skýrslan sem er árleg, fjallar um stöðu og þróun hitaveitu- og kælikerfa (District Heating and Cooling, DHC) í Evrópu og er sú umfangsmesta af sinni gerð í Evrópu. Samantektin byggir á gögnum og upplýsingum frá aðildarsamtökum víðs vegar að úr Evrópu og veitir heildaryfirlit yfir þróun markaðarins, orkugjafa, fjárfestingar og framtíðarhorfur hitaveitna. Samorka tók þátt í gerð skýrslunnar fyrir hönd Íslands og lagði fram gögn og upplýsingar um íslenska hitaveitukerfið. Þar kemur fram að orkuskipti í húshitun eru að færast á nýtt stig. Endurnýjanlegir orkugjafar eru nú orðnir stærstu orkugjafar evrópskra hitaveitna og hafa í fyrsta sinn farið fram úr jarðefnaeldsneyti. Á sama tíma heldur notkun kola, olíu og mós áfram að dragast saman, á meðan jarðvarmi, glatvarmi, stórar varmadælur og rafkatlar (e. electric boilers) vaxa hratt. Þetta markar mikilvægan áfanga í þróun hitaveitna í Evrópu og undirstrikar hve stórt hlutverk hitaveitur gegna í orkuskiptum álfunnar. Orkusamsetning evrópskra hitaveitna árið 2024. Endurnýjanlegir orkugjafar og endurnýttur varmi eru nú samanlagt stærri hluti hitaveitukerfa en jarðefnaeldsneyti. Hröð þróun nýrra orkugjafa Ein athyglisverðasta niðurstaða skýrslunnar er hve hratt ný tækni og nýir orkugjafar ryðja sér til rúms. Uppsett afl stórra varmadæla jókst um tæp 20% á milli ára og uppsett afl rafkatla um rúm 55%. Þá jókst nýting jarðvarma um 16% og nýting glatvarma um 5% á milli ára. Þróunin endurspeglar aukna áherslu á betri nýtingu innlendra orkugjafa, að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis og flýta fyrir orkuskiptum í húshitun. Þá leggur skýrslan áherslu á vaxandi þátt glatvarma frá iðnaði, gagnaverum og fráveitukerfum í hlutverki orkugjafa fyrir hitaveitur. Höfundar benda á að aukin nýting innlendra orkugjafa, svo sem jarðhita, líforku og glatvarma, geti dregið úr innflutningsþörf eldsneytis og aukið orkuöryggi Evrópu. Jafnframt er bent á að uppbygging varmageymsla, stórra varmadæla og annarrar sveigjanlegrar tækni muni gegna lykilhlutverki í að samræma betur hita- og raforkukerfi Evrópu á komandi árum. Varmadælur, rafkatlar og varmageymslur geti þannig stutt við sveigjanleika orkukerfisins og auðveldað samþættingu aukinnar vind- og sólarorku. Uppbygging hitaveitna heldur áfram Hitaveitukerfi halda áfram að stækka víða um Evrópu. Á síðasta ári bættust við yfir 3.500 kílómetrar af hitaveitulögnum og samtals hafa meira en 15.000 kílómetrar bæst við frá árinu 2019. Áætlað er að yfir 2,25 milljónir heimila bætist við hitaveitukerfi fyrir árið 2030 ef núverandi þróun heldur áfram. Þrátt fyrir þessa jákvæðu þróun er bent á að hraða þurfi uppbyggingu enn frekar ef Evrópa ætlar að ná markmiðum sínum um kolefnishlutlausa húshitun og draga verulega úr notkun innflutts jarðefnaeldsneytis. Víða séu hitaveitur orðnar lykilinnviðir í orkuskiptum sem geti bæði aukið orkuöryggi og dregið úr áhrifum sveifla á alþjóðlegum eldsneytismörkuðum. Samhliða vexti kerfanna er orkusamsetning hitaveitna einnig að breytast hratt. Í því samhengi er vísað til greiningarinnar Heat Roadmap Europe sem gerir ráð fyrir að hitaveitur verði einn af hornsteinum orkuskipta í Evrópu til ársins 2050. Þar er gert ráð fyrir auknu hlutverki stórra varmadæla, jarðhita, glatvarma frá iðnaði, rafkatla og annarra endurnýjanlegra orkugjafa á sama tíma og hlutverk jarðefnaeldsneytis dregst verulega saman. Framtíð hitaveitna felst því ekki aðeins í frekari uppbyggingu veitukerfa heldur einnig í fjölbreyttari orkusamsetningu og aukinni samþættingu hita- og raforkukerfa. Greining Heat Roadmap Europe gerir ráð fyrir aukinni nýtingu jarðvarma, varmadæla, glatvarma og annarra endurnýjanlegra orkugjafa í hitaveitukerfum Evrópu til ársins 2050. Ísland áfram leiðandi á sviði jarðhita Ísland fær sérstaka umfjöllun í skýrslunni sem eitt þróaðasta hitaveituland Evrópu. Þar er íslenska hitaveitukerfið nefnt sem dæmi um hvernig víðtæk nýting jarðvarma getur skapað örugga, hagkvæma og kolefnissnauða húshitun fyrir nær allt samfélagið. Reynsla Íslands er jafnframt sett fram sem mikilvæg fyrirmynd fyrir önnur ríki sem vinna að því að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis í húshitun og auka hlut endurnýjanlegra orkugjafa. Jarðhiti er einn þeirra orkugjafa sem vex hraðast í evrópskum hitaveitum samkvæmt skýrslunni og áhugi á nýjum jarðhitaverkefnum fer vaxandi víða um álfuna. Fjallað er um uppbyggingu og áform í löndum á borð við Frakkland, Þýskaland, Pólland og Ungverjaland þar sem litið er til jarðhita sem mikilvægs hluta af framtíðarorkukerfum. Í því samhengi er reynsla Íslands sérstaklega áhugaverð enda hefur hér byggst upp áratuga þekking á nýtingu jarðvarma til húshitunar. Þátttaka Samorku í gerð skýrslunnar tryggir að íslensk reynsla og gögn séu hluti af þessari mikilvægu alþjóðlegu greiningu. Með því fæst betri mynd af stöðu Íslands í alþjóðlegu samhengi um leið og íslensk þekking og reynsla verður aðgengileg þeim löndum sem nú vinna að umfangsmiklum orkuskiptum í hitun og kælingu.
24. mars 2026 ESB opnar samráðsgátt um ramma fyrir endurnýjanlega orku eftir 2030 Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur hleypt af stokkunum samráðsferli til að móta lagaramma ESB fyrir endurnýjanlega orku á næsta áratug þessarar aldar. „Renewable energy framework post-2030.“ Markmiðið er að Evrópa haldi sínu striki í að ná loftslagsmarkmiðum en tryggja einnig samkeppnishæfni álfunnar, orkuöryggi og sjálfbærni. Stefnan er að sú að þessi löggjafartillaga framkvæmdastjórnarinnar verði afgreidd fyrir árslok. Við gerð tillögunnar vill framkvæmdastjórnin nýta sér það sem haghafar og almenningur leggur af mörkum í samráðinu. ESB segir að tilgangurinn með lagarammanum um endurnýjanlega orku á næsta áratug, eftir 2030, sé að tryggja áreiðanlegt framboð af orku sem framleidd er í Evrópu á viðráðanlegu verði fyrir almenning og fyrirtæki. Í kynningu á samráðsgáttinni er lögð áhersla á að endurnýjanlegir orkugjafar verði liður í því að ná markmiðum ESB um að árið 2040 verði búið að minnka losun gróðurhúsalofttegunda innan sambandsins um 90% miðað við losun árið 1990. Þetta þurfi að gera með hagkvæmum og sjálfbærum hætti. Þegar litið er á samsetningu orkugjafa innan ESB (energy mix) hefur hlutur endurnýjanlegra orkulinda tvöfaldast á undanförnum 13 árum og var 25,4% árið 2024. Þetta þýðir þó líka að hraða þarf þróuninni í þessum geira og auka t.d. mjög notkun hreinnar orku í flutningum, hitun og kælingu. Framkvæmdastjórn ESB hvetur haghafa og almenning til að senda innlegg í þessa samráðsgátt. Annars vegar er kallað eftir gögnum og upplýsingum eða „call for evidence“ og er sú gátt opin til 16. apríl n.k. Almenn samráðsgátt eða „Public Consultation“ er opin til 12. júní n.k. Þessi framtíðarstefnumótun ESB um lagaumhverfi, reglur og fleira mun á efa snerta hagsmuni íslenska orku- og geirans með margvíslegum hætti enda eru allar okkar orkulindir endurnýjanlegar. Og frá gildistöku samningsins um Evrópska efnahagssvæðið hafa löggjöf og reglur ESB að verulegu leyti mótað starfsumhverfi orku- og veitufyrirtækja hér á landi. Það er því þess virði að kynna sér málið nánar, sjá hvað framtíðin kann að bera í skauti sér og leitast við að hafa áhrif á hvernig hún lítur út, með því að koma að sjónarmiðum okkar í þessa samráðsgátt. Sjá hér hlekk á samráðsgátt framkvæmdastjórnar ESB með margvíslegum fleiri upplýsingum. https://energy.ec.europa.eu/news/renewable-energy-framework-post-2030-consultations-launched-2026-03-20_en: ESB opnar samráðsgátt um ramma fyrir endurnýjanlega orku eftir 2030
3. maí 2016 Íslenskar jarðvísindakonur heiðraðar Hrefna Kristmannsdóttir og Ragna Karlsdóttir hlutu á dögunum brautryðjendaverðlaun alþjóðasamtakanna Women in Geothermal, WING, fyrir framlag sitt til útbreiðslu jarðhitanotkunar í heiminum. Ragnheiður Elín Árnadóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, afhenti þeim verðlaunin í móttöku samtakanna á jarðhitaráðstefnunni Iceland Geothermal Conference, sem fram fór í Reykjavík dagana 26. -28. apríl. Hrefna var fyrsta íslenska konan til að ljúka doktorsprófi í jarðfræði. Það gerði hún frá Oslóarháskóla árið 1970. Hún átti langan starfsferil sem jarðefnafræðingur á Orkustofnun og átti þátt í að þróa efnafræðilegar aðferðir við mat á jarðhitaholum sem nú er beitt við allar slíkar boranir. Hrefna hefur verið mikilvirk á vísindasviðinu og skrifað um 100 greinar sem birst hafa í vísindatímaritum. Ragna Karlsdóttir er jarðeðlisfræðingur sem einnig starfaði lengi hjá Orkustofnun og nú síðari ár hjá ÍSOR. Þar hóf hún störf árið 1970 og hefur komið að rannsóknum, líkanagerð og auðlindamati á öllum þeim háhitasvæðum sem nýtt eru hér á landi og flestum lághitasvæðunum með einhverjum hætti. Báðar hafa þær Ragna og Hrefna komið að starfi Jarðhitaskóla Sameinuðu þjóðanna, sem rekinn er hér á landi. WING eru samtök sem hvetja til framgangs kvenna innan jarðhitageirans, styðja við konur sem þar starfa og leitast við að gera störf þeirra á þeim vettvangi sýnilegri. Samtökin voru stofnuð 2013. Móttaka WING var haldin í félagi við Konur í orkumálum, sem eru samtök kvenna sem starfa við orkumál á Íslandi. Þau samtök eru líka ný af nálinni. Auk iðnaðar- og viðskiptaráðherra ávarpaði Andrea Blair, forseti WING, samkomuna.
29. apríl 2016 Hitaveitur spara losun á við eina og hálfa Kaupmannahöfn Fyrir átak í uppbyggingu hitaveitna á áttunda áratug síðustu aldar var víða notast við olíu til húshitunar á Íslandi. Ef við værum að nýta sama orkumagn til húshitunar með brennslu olíu og við gerum í dag með nýtingu jarðhita hefði sú olíubrennsla í för með sér losun gróðurhúsalofttegunda sem nemur 18 milljónum tonna af koldíoxíði á ári. Það er á við eina og hálfa árlega losun Kaupmannahafnar. Í vikunni fór fram alþjóðleg ráðstefna um jarðvarma í Hörpu í Reykjavík, þar sem samankomnir voru um 700 manns frá 45 löndum til að ræða kosti jarðvarmanýtingar og áskorunum sem þeim fylgja. Nú þegar heimsbyggðin stendur frammi fyrir því að gera gríðarlegar breytingar á orkunýtingu til að ná Parísarmarkmiðum í loftslagsmálum, er horft til þeirrar einstöku stöðu Íslands að 90% allra bygginga eru hituð með jarðvarma. Jarðvarmi finnst á fjölmörgum stöðum um allan heim og líta margir því til íslenskrar sérþekkingar í þeim geira – að hér höfum við á árangursríkan hátt skipt yfir í endurnýjanlegan og sjálfbæran orkugjafa á skömmum tíma.
7. desember 2015 Sparnaður í losun koldíoxíðs nemur 140 milljónum tonna á einni öld með nýtingu jarðhita í stað olíu Orkustofnun hefur unnið að því að meta sparnað í losun koldíoxíðs með nýtingu jarðhita stað olíu – í húshitun, aðra varmanotkun og raforkuframleiðslu. Tímabilið sem skoðað var frá 1914 til 2014 og nemur uppsafnaður sparnaður 140 milljónum tonna af koldíoxíði. Tveir þriðju hlutar sparnaðarins er framlag hitaveitna á Íslandi í eina öld. Sjá nánar á vef Orkustofnunar.
1. desember 2015 Alþjóðlegur samstöðuhópur um nýtingu jarðhita Stofnaður hefur verið alþjóðlegur samstöðuhópur um nýtingu jarðhita, með aðild á fjórða tug ríkja og stofnana, þar með talið Íslands, Orkustofnunar, ÍSOR og Jarðhitaskóla SÞ. Tilkynnt var um stofnun hópsins í tengslum við ríkjaráðstefnu loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna í París. Markmið samstarfsins er að auka hlutdeild jarðhita í orkubúskap heimsins og auka þannig hlutfall sjálfbærrar orkunýtingar. Nánari upplýsingar eru á vef utanríkisráðuneytisins.
